Η κυκλοφορία του χαμένου άλμπουμ Gravest Gravy των Cramps αποκαλύπτει πώς μια περιθωριακή μπάντα διαμόρφωσε τη σύγχρονη κουλτούρα πολύ πριν ο υπόλοιπος κόσμος την ακολουθήσει.
Ένας άνδρας με τα μαλλιά όρθια, σαν να τον είχε μόλις διαπεράσει ηλεκτρικό ρεύμα, σκαρφαλώνει πάνω στα ηχεία και ουρλιάζει στο μικρόφωνο. Δίπλα του μια γυναίκα με κατάμαυρα μαλλιά, ανέκφραστο πρόσωπο και μια Gretsch κιθάρα στα χέρια δεν κάνει σχεδόν καμία κίνηση. Παίζει με απόλυτη ψυχραιμία σαν να προσπαθεί να δώσει ήχο σε μια ταινία τρόμου που δεν γυρίστηκε ποτέ. Δεν μοιάζουν με rock συγκρότημα. Μοιάζουν με δύο χαρακτήρες που δραπέτευσαν από κάποιο ξεχασμένο drive-in της δεκαετίας του ’50.
Το 1977, στα Ardent Studios του Μέμφις, ο Alex Chilton, ο άνθρωπος πίσω από τους Big Star, παρακολουθεί τον Lux Interior και την Poison Ivy να ηχογραφούν τραγούδια που κανείς δεν μπορεί ακόμη να καταλάβει πού ακριβώς ανήκουν. Δεν είναι rockabilly. Δεν είναι punk. Δεν είναι garage. Είναι κάτι που δεν έχει ακόμη όνομα. Οι ηχογραφήσεις εκείνων των ημερών θα μείνουν κλειδωμένες στα αρχεία για σχεδόν πενήντα χρόνια.
Σήμερα, το Gravest Gravy κυκλοφορεί επιτέλους επίσημα. Οι αυθεντικές ταινίες αποκαταστάθηκαν και έγινε νέα μίξη από τους Henry Rollins και Ian MacKaye, με την έγκριση της Poison Ivy, ενώ η ιστορική Vengeance Records επιστρέφει για να διαχειριστεί εκ νέου την κληρονομιά της μπάντας. Για τη μουσική βιομηχανία πρόκειται για μια σημαντική αρχειακή κυκλοφορία. Για την ιστορία της ποπ κουλτούρας, όμως, σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο. Είναι η ευκαιρία να επιστρέψουμε στη στιγμή που γεννήθηκε μια αισθητική η οποία εξακολουθεί να επηρεάζει τη μουσική, τον κινηματογράφο, τη μόδα και την εικόνα της σύγχρονης κουλτούρας.
Οι περισσότερες μπάντες αφήνουν πίσω τους τραγούδια. Οι σπουδαίες αφήνουν έναν χαρακτηριστικό ήχο. Ελάχιστες είναι αυτές που αφήνουν έναν τρόπο να βλέπεις τον κόσμο. Οι The Cramps ανήκουν σε αυτή την τελευταία κατηγορία. Η ιστορία τους ξεκίνησε στο Σακραμέντο, όταν ο Erick Lee Purkhiser και η Kristy Wallace γνωρίστηκαν μέσα από την κοινή τους εμμονή με όλα όσα οι περισσότεροι θεωρούσαν πολιτιστικά σκουπίδια. Συλλέκτες παλιών δίσκων, φανατικοί των horror comics, των exploitation ταινιών, των B-movies, του rockabilly, των pulp περιοδικών και των παράξενων ιστοριών της αμερικανικής επαρχίας, δεν αντιμετώπιζαν αυτά τα αντικείμενα ως ειρωνικά ενθύμια μιας ξεπερασμένης εποχής. Τα αγαπούσαν πραγματικά. Όταν μετακόμισαν στη Νέα Υόρκη και έγιναν ο Lux Interior και η Poison Ivy, δεν δημιούργησαν απλώς μια μπάντα. Δημιούργησαν μια πραγματικότητα μέσα στην οποία όλα αυτά μπορούσαν να συνυπάρξουν.
Το να τους αποκαλέσεις psychobilly ή garage punk είναι σωστό, αλλά δεν αρκεί. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί περιγράφουν τη μουσική τους, όχι τον κόσμο που δημιούργησαν. Οι Cramps δεν αναβίωσαν το rockabilly. Το χρησιμοποίησαν όπως ένας σκηνοθέτης χρησιμοποιεί σκηνές από διαφορετικές ταινίες για να μοντάρει μια καινούργια ιστορία. Δεν ανακύκλωσαν το παρελθόν. Το αποδόμησαν και το ξανασυναρμολόγησαν.
Εκεί όπου οι περισσότεροι έβλεπαν αποτυχημένες ταινίες τρόμου, ξεχασμένους μουσικούς, φθηνά περιοδικά και αισθητική δεύτερης κατηγορίας, εκείνοι έβλεπαν έναν ανεκμετάλλευτο πολιτισμικό θησαυρό. Δεν τους συγκινούσε η Αμερική που πουλούσαν οι διαφημίσεις. Τους γοήτευε εκείνη που κρυβόταν μετά το τέλος τους. Τους ενδιέφερε η Αμερική των επαρχιακών μοτέλ, των drive-in, των λούνα παρκ που είχαν αρχίσει να εγκαταλείπονται, των ιστοριών που δημοσιεύονταν στα ταμπλόιντ και των ανθρώπων που ζούσαν στο περιθώριο. Δεν αναζητούσαν ήρωες. Προτιμούσαν τα τέρατα. Δεν αναζητούσαν την τεχνική αρτιότητα. Προτιμούσαν την ατμόσφαιρα. Γι’ αυτό και οι δίσκοι τους δεν μοιάζουν με συλλογές τραγουδιών. Μοιάζουν με το soundtrack μιας ταινίας που δεν γυρίστηκε ποτέ.
Τη δεκαετία του ’70 αυτή η αισθητική έμοιαζε σχεδόν ακατανόητη. Οι Cramps ήταν μια μπάντα του περιθωρίου. Τα ραδιόφωνα τους αγνοούσαν, οι πωλήσεις τους δεν μπορούσαν να συγκριθούν με εκείνες των μεγάλων ονομάτων της εποχής και οι εμφανίσεις τους αντιμετωπίζονταν περισσότερο ως αλλόκοτα θεάματα παρά ως σοβαρές καλλιτεχνικές προτάσεις. Σχεδόν πενήντα χρόνια αργότερα, δεν μοιάζουν εκείνοι πιο σύγχρονοι. Μοιάζει ο κόσμος να έφτασε επιτέλους στο σημείο όπου βρίσκονταν πάντα οι The Cramps.
Το true crime είναι σήμερα ένα από τα πιο επιτυχημένα είδη των streaming πλατφορμών. Οι ταινίες τρόμου γνωρίζουν μια νέα χρυσή εποχή. Η goth αισθητική έχει επιστρέψει στη μόδα. Τα B-movies αποτελούν αντικείμενο πανεπιστημιακών μελετών. Το Halloween έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο πολιτιστικό προϊόν. Ακόμη και το «Goo Goo Muck» απέκτησε δεύτερη ζωή όταν ακούστηκε στη σειρά Wednesday, συστήνοντας τους The Cramps σε εκατομμύρια ανθρώπους που δεν είχαν ακούσει ποτέ το όνομά τους.
Η μεγαλύτερη επιτυχία τους δεν είναι ότι επηρέασαν τον Jack White ή δεκάδες garage συγκροτήματα. Είναι ότι βοήθησαν να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη σχέση ανάμεσα στην «υψηλή» και τη «χαμηλή» κουλτούρα. Πολύ πριν οι επιμελητές μουσείων εκθέσουν comics, πολύ πριν οι οίκοι μόδας ανακαλύψουν το horror και πολύ πριν οι πλατφόρμες μετατρέψουν τους serial killers σε πρωταγωνιστές επιτυχημένων σειρών, οι Cramps είχαν ήδη καταλάβει ότι η δημιουργικότητα γεννιέται συχνά εκεί όπου οι περισσότεροι βλέπουν μόνο ευτελή διασκέδαση.
Η μεγαλύτερη αξία του Gravest Gravy βρίσκεται στο γεγονός ότι κυκλοφορεί σε μια εποχή όπου οι αλγόριθμοι αποφασίζουν τι θα ακούσουμε, τι θα διαβάσουμε και τι πιθανότατα θα μας αρέσει. Η λογική τους βασίζεται στην ομοιότητα. Αν σου αρέσει κάτι θα σου προτείνουν κάτι σχεδόν ίδιο. Οι Cramps λειτουργούσαν με την ακριβώς αντίθετη λογική. Δεν ένωναν πράγματα επειδή έμοιαζαν μεταξύ τους. Ένωναν πράγματα που κανείς δεν είχε σκεφτεί ότι μπορούν να συνυπάρξουν. Αυτή είναι η ουσία κάθε πραγματικά πρωτότυπης δημιουργίας. Όχι η ανακύκλωση του παρελθόντος, ούτε η εμμονή με την καινοτομία για την καινοτομία, αλλά η ικανότητα να αναγνωρίζεις μια κρυφή συγγένεια ανάμεσα σε κόσμους που μέχρι τότε έμοιαζαν ασύνδετοι.
Γι’ αυτό ο χαμένος αυτός δίσκος έχει σημασία. Δεν συμπληρώνει απλώς ένα κενό στη δισκογραφία των The Cramps. Συμπληρώνει ένα κομμάτι της ιστορίας μιας αισθητικής που εξακολουθεί να διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο φανταζόμαστε την ποπ κουλτούρα.
Οι περισσότεροι δίσκοι καταγράφουν μια εποχή. Οι σπάνιοι αποκαλύπτουν τη στιγμή που μια ιδέα αρχίζει να αλλάζει τον πολιτισμό. Το Gravest Gravy δεν μας προσφέρει μόνο τη χαμένη αρχή των The Cramps. Μας υπενθυμίζει ότι οι πιο ανθεκτικές ιδέες γεννιούνται σχεδόν πάντα στο περιθώριο, εκεί όπου οι περισσότεροι ακούνε μόνο θόρυβο, ενώ κάποιοι λίγοι διακρίνουν ήδη τον ήχο του μέλλοντος.
