Μαργαρίτα Αλεξιάδη: Επιτυχία είναι να ρισκάρεις

Η Μαργαρίτα Αλεξιάδη έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από τις «Ψυχοκόρες», αλλά μοιάζει να ενδιαφέρεται περισσότερο για όσα μπορεί να κάνει μετά την αναγνωρισιμότητα παρά για την ίδια την αναγνωρισιμότητα. «Με έκανε λιγότερο ματαιόδοξη», λέει για εκείνη την απότομη τηλεοπτική επιτυχία, εξηγώντας ότι προτιμά να ρισκάρει ακολουθώντας την καλλιτεχνική της φωνή αντί να υπακούει σε μια συνταγή καριέρας που επιβάλλει απλώς να βρίσκεσαι συνεχώς μπροστά από μια κάμερα. Αυτές τις ημέρες επιστρέφει στο θέατρο με τον «Σεισμό στη Χιλή» του Χάινριχ φον Κλάιστ, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Σταυρόπουλου. Ένα έργο στο οποίο μια φυσική καταστροφή γκρεμίζει για λίγο μαζί με τα κτίρια και τους νόμους μιας κοινωνίας, επιτρέποντας σε δύο καταδικασμένους εραστές να πιστέψουν ότι μπορούν να αρχίσουν ξανά. Μέχρι η κοινωνία να ξαναβρεί την τάξη της και μαζί της την ανάγκη να τιμωρήσει. Η παράσταση, μετά το Φεστιβάλ Φιλίππων, παρουσιάζεται στις 18, 19 και 20 Σεπτεμβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Με αφορμή τον Κλάιστ, η Μαργαρίτα Αλεξιάδη μας μιλά για τον έρωτα και την ανυπακοή, για το τι αποκαλύπτει μια καταστροφή στους ανθρώπους, για τη λεπτή σχέση ηθοποιού και σκηνοθέτη, αλλά και για εκείνο που τελικά θεωρεί επιτυχία. Και όταν η συζήτηση φτάνει στο τι θα ήθελε να ψιθυρίσει σε έναν θεατή πριν αρχίσει η παράσταση, αφήνει για λίγο στην άκρη τη θεωρία, τον Κλάιστ και τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα: «Κλείσε το κινητό σου».

Στο σημείωμα της παράστασης υπάρχει η φράση «Αλίμονο σε όσους ευτύχησαν μέσα στην καταστροφή». Τι είναι αυτό που κάνει την ευτυχία δύο ανθρώπων τόσο απειλητική για μια κοινωνία;

Στον «Σεισμό στην Χιλή» ο Χερώνυμο και η Γιοζέφα αθετούν τους ηθικούς νόμους της εποχής και είναι έτοιμοι να δεχτούν τις συνέπειες των πράξεων τους, όταν ο σεισμός διακόπτει αυτήν την διαδικασία και τους δίνει μια δεύτερη ευκαιρία να ξεφύγουν από τον θάνατο και να ξανασυναντηθούν. Βρίσκουν ο ένας τον άλλον εκτός πόλης μετά από μια μεγάλη καταστροφή και εκεί η ευτυχία της συνύπαρξής τους αναζωπυρώνεται. Η ευτυχία αυτή όμως δεν θα μείνει για καιρό ατιμώρητη, καθώς η αυστηρότητα των κανόνων της θρησκευτικής κοινωνίας παρεμποδίζει και βαφτίζει αμαρτία την ερωτική επιθυμία. Η ανεξέλεγκτη λοιπόν φύση του έρωτα, που έχει την τάση να είναι απρόβλεπτη είναι αυτή που τρομάζει την κοινωνία. 

Στον Κλάιστ δύο άνθρωποι τιμωρούνται επειδή αγάπησαν έξω από τα όρια που τους είχαν τεθεί. Υπάρχει αληθινός έρωτας χωρίς κάποια μορφή ανυπακοής;

Πιστεύω πως ο έρωτας είναι ανυπάκουος μόνο υπό το καθεστώς παράλογων θεσμών που πηγαίνουν κόντρα στην εκπλήρωση του. Συνεπώς δεν μπορώ να ταυτίσω τον αληθινό έρωτα με τα εμπόδια ή την επανάσταση, ο έρωτας μπορεί να ανθίσει στα πιο απρόβλεπτα μέρη. 

Οι τέσσερις ηθοποιοί περνάτε διαρκώς από διαφορετικά πρόσωπα και αφηγηματικά υλικά. Ποια είναι η μικρότερη αλλαγή που σου επιτρέπει να περάσεις από τη μία φωνή στην άλλη: η αναπνοή, το βλέμμα, η στάση του σώματος ή κάτι που ο θεατής δεν αντιλαμβάνεται συνειδητά;

Στην παράσταση μας το σώμα και οι σκηνικές δράσεις κυριαρχούν ως γνωρίσματα του κάθε χαρακτήρα . Η αφηγηματική επίσης μορφή του κειμένου διευκολύνει το να «περάσεις» ομαλά από το ένα υλικό στο άλλο . 

Τι είναι τελικά μια καταστροφή; Αυτό που γκρεμίζει τη ζωή μας ή αυτό που αποκαλύπτει πάνω σε τι την είχαμε χτίσει;

Η απροσδόκητη καταστροφή έχει πολλές πλευρές. Μια καταστροφή είναι αρχικά ένα μεγάλο σοκ. Μπορεί να αποκαλύψει την ευθραυστότητα μας, την ασημαντότητα των υλικών σε σχέση με την ανθρώπινη ζωή ή και να ξυπνήσει ένα πνεύμα αλληλεγγύης. Παρόλα αυτά δεν παύει να είναι ένα τρομερό συμβάν που μπορεί να αφήσει ανεπανόρθωτες συνέπειες. Στην περίπτωση του «Σεισμού στην Χιλή» ωστόσο ο σεισμός αποτελεί δίοδο για να ξαναβρεθεί μια οικογένεια. 

Έχετε πει ότι η αισθητική είναι κάτι απαραίτητο για έναν ηθοποιό παρότι δεν διδάσκεται εύκολα. Σε μια ιστορία συλλογικής βίας, υπάρχει ο κίνδυνος η ομορφιά της σκηνικής εικόνας να εξωραΐσει αυτό που θα έπρεπε να μας ταράζει; Πού τοποθετήσατε το όριο;

Η αισθητική ενός ηθοποιού δεν συνδέεται με την ομορφιά της σκηνικής εικόνας, για την εικόνα της παράστασης είναι υπεύθυνοι οι συντελεστές της. Η αισθητική του ηθοποιού σχετίζεται με τις καλλιτεχνικές του αναφορές οι οποίες προσανατολίζουν τον τρόπο δουλειάς και απόδοσης τους επί σκηνής. Στην παράσταση μας πιστεύω πως η ταραχή βασίζεται περισσότερο στην σκηνική δράση και όχι σε σκηνοθετικούς εντυπωσιασμούς ασύνδετους με το έργο. 

Τι φοβάται περισσότερο ο άνθρωπος: τον θάνατο ή την κρίση των άλλων;

Ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο την απειλή του θανάτου, παρά τον ίδιο τον θάνατο. Η έλλειψη αποδοχής  των άλλων αναμφισβήτητα επηρεάζει αρνητικά, αλλά νομίζω πως αυτό πλέον αποτελεί φαινόμενο μιας άλλης εποχής . 

Έχετε σπουδάσει κινηματογράφο και έχετε πλέον σκηνοθετήσει τη δική σας ταινία, τη «Βρώμα». Στην πρόβα κοιτάζετε τη σκηνή μόνο από τη θέση της ηθοποιού ή λειτουργεί μέσα σας και το βλέμμα της σκηνοθέτριας; Όταν αυτά τα δύο βλέμματα διαφωνούν, ποιο υπερισχύει;

Νομίζω πως το σκηνοθετικό βλέμμα είναι κάτι που βοηθάει μια ηθοποιό να προτείνει ιδέες, ενώ ταυτόχρονα έχει μια συνολική εικόνα της παράστασης, αρκεί να είναι κανείς διατεθειμένος να ακολουθήσει το σκηνοθετικό όραμα του εκάστοτε σκηνοθέτη.

Τι σας ανάγκασε να διαλέξετε την υποκριτική; Η επιθυμία να μιλήσετε ή η ανάγκη να κρυφτείτε;

Αυτό που με οδήγησε στο να επιλέξω την υποκριτική δεν είναι τίποτα άλλο παρά η περιέργεια  μου για τους ανθρώπους και η αγάπη μου για την μυθοπλασία. 

Το ευρύ κοινό σε γνώρισε ως Βασιλική στις «Ψυχοκόρες», μια γυναίκα πάνω στην οποία γράφεται η βία μιας ολόκληρης κοινωνικής τάξης. Στον Κλάιστ συναντάμε ξανά θεσμούς που τιμωρούν έναν έρωτα επειδή παραβιάζει τα όρια. Βλέπεις μια κρυφή συνομιλία ανάμεσα στα δύο έργα ή θα ήταν μια υπερβολικά εύκολη σύγκριση;

 Η αλήθεια είναι πως δεν εντοπίζω κάποια κρυφή συνομιλία ανάμεσα στα δύο έργα.

Τι είναι επιτυχία για εσάς; Να σας επιλέγουν συχνά ή να μπορείτε κάποτε να αρνηθείτε;

Η αναγνωρισιμότητα που ήρθε για ένα διάστημα μετά τις «Ψυχοκόρες», παρατηρώ πως με έκανε λιγότερο ματαιόδοξη. Μέσω μιας απότομης τηλεοπτικής επιτυχίας δημιουργείται ένα άγχος σχετικά με το ποιο θα είναι το επόμενο βήμα. Σε αυτήν την φάση λοιπόν επέλεξα να ακολουθήσω  το ένστικτο μου και να επιδιώξω να βρίσκομαι σε συνεργασίες που με εμπνέουν. Συνεπώς για εμένα επιτυχία δεν είναι κάποια συνταγή καριέρας που σε ωθεί αγχωτικά μόνο στο να φαίνεσαι ή να είσαι κάθε χρόνο σε μια σειρά, αλλά να ρισκάρεις ακολουθώντας την καλλιτεχνική σου φωνή. 

Ο ηθοποιός λέει ψέματα για να φτάσει στην αλήθεια; Πότε ένα ψέμα γίνεται πιο έντιμο από την πραγματικότητα;

Ο ηθοποιός δεν λέει ψέματα, λέει μια ιστορία.  Μια καλή ιστορία βασίζεται σε μια μεγάλη αλήθεια για την ζωή, την οποία ο ηθοποιός οφείλει να αναδείξει. 

Αν μπορούσατε να μιλήσετε σε κάποιον θεατή πριν από την παράσταση τι θα του ψιθυρίζατε στο αυτί;

Κλείσε το κινητό σου.