«Ομόνοια – μια μυθοπλασία»: Ο νεκρός που δεν έγινε ποτέ είδηση

Ένας άγνωστος νεκρός, μια πλατεία γεμάτη ανθρώπους και μια ιστορία που δεν καταγράφηκε πουθενά. Οι Ανέστης Αζάς και Πρόδρομος Τσινικόρης επιστρέφουν στο Εθνικό Θέατρο με μια νέα παραγωγή που συνδυάζει το αστυνομικό μυστήριο, τη μαύρη κωμωδία και το θέατρο-ντοκιμαντέρ, αναζητώντας όσα η Αθήνα έχει μάθει να προσπερνά.

Ένας νεαρός ανακαλύπτει ένα πτώμα κοντά στην Ομόνοια. Την επόμενη ημέρα αναζητά κάποια είδηση για τον άγνωστο νεκρό. Δεν βρίσκει τίποτα. Ούτε μια αναφορά στις εφημερίδες, ούτε μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα. Ο νεαρός δεν βρίσκει πουθενά καμία αναφορά στον θάνατο του ανθρώπου που ανακάλυψε. Αυτή είναι η αφετηρία της «Ομόνοιας – μιας μυθοπλασίας», της νέας παραγωγής του Εθνικού Θεάτρου που κάνει πρεμιέρα στις 22 Οκτωβρίου στο Θέατρο Δίπυλον. Είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή για τους Ανέστη Αζά και Πρόδρομο Τσινικόρη, δύο δημιουργούς που έχουν αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς τους στην αναζήτηση πραγματικών ιστοριών. Αυτή τη φορά αποφάσισαν να επινοήσουν μία.

Το εύρημα μοιάζει να ανήκει σε αστυνομικό μυθιστόρημα. Ένα πτώμα, ένας μοναδικός μάρτυρας, η απουσία οποιουδήποτε στοιχείου που να επιβεβαιώνει το περιστατικό. Μόνο που το μυστήριο δεν αφορά αποκλειστικά την ταυτότητα του νεκρού. Αφορά και την ευκολία με την οποία ένας άνθρωπος μπορεί να εξαφανιστεί από τη δημόσια ζωή μιας πόλης, ακόμη κι όταν βρίσκεται στο κέντρο της. Ο νεαρός αναζητά μια απάντηση, αλλά η έρευνά του φέρνει στην επιφάνεια ένα διαφορετικό ερώτημα: ποιος αποφασίζει ποια ανθρώπινη ιστορία αξίζει να γίνει γνωστή;

Για τους Αζά και Τσινικόρη, η μετάβαση στη μυθοπλασία έχει ιδιαίτερο δραματουργικό ενδιαφέρον. Το 2016, στην «Καθαρή πόλη», είχαν ανεβάσει στη σκηνή της Στέγης μετανάστριες που εργάζονταν ως καθαρίστριες στην Αθήνα. Οι ίδιες αφηγούνταν τη ζωή τους, μιλούσαν για τη δουλειά, τις προκαταλήψεις και τη θέση τους σε μια κοινωνία που τις συναντούσε καθημερινά, χωρίς να ενδιαφέρεται απαραίτητα να τις γνωρίσει. Η πραγματική μαρτυρία γινόταν θεατρικό υλικό, ενώ οι γυναίκες αποκτούσαν τη δυνατότητα να αφηγηθούν δημόσια τη δική τους εμπειρία.

Στην «Ομόνοια», η αφετηρία είναι ακόμη πιο παράξενη. Ένας άνθρωπος πεθαίνει και η πόλη δεν φαίνεται να το αντιλαμβάνεται. Και στις δύο παραστάσεις οι δημιουργοί στρέφουν το βλέμμα σε ανθρώπους που η πόλη συνήθως προσπερνά. Αυτή τη φορά όμως επιλέγουν να αφηγηθούν μια επινοημένη ιστορία αντί να βασιστούν σε πραγματικές μαρτυρίες. Εκεί όπου η «Καθαρή πόλη» έδινε χώρο σε υπαρκτές φωνές, η νέα δημιουργία επινοεί μια απουσία. Η μυθοπλασία επιτρέπει στους δημιουργούς να κατασκευάσουν μια κατάσταση, να δοκιμάσουν τις αντιδράσεις των χαρακτήρων και να ακολουθήσουν τις αντιφάσεις που προκύπτουν. Το θέατρο δεν χρειάζεται αυτή τη φορά να αποδείξει ότι το συγκεκριμένο περιστατικό συνέβη. Χρειάζεται να διερευνήσει γιατί η πιθανότητά του μάς φαίνεται αναγνωρίσιμη.

Η επιλογή της Ομόνοιας δεν είναι απλώς σκηνογραφική. Η πλατεία είναι ένας τόπος που αλλάζει ανάλογα με το ποιος τη διασχίζει. Για έναν τουρίστα αποτελεί σημείο προσανατολισμού, για έναν εργαζόμενο μέρος της καθημερινής του διαδρομής, για έναν μικροέμπορο χώρο δουλειάς. Άλλοι την επισκέπτονται, άλλοι περνούν βιαστικά και άλλοι ζουν μεγάλο μέρος της ημέρας τους γύρω της. Όλοι βρίσκονται στον ίδιο χώρο χωρίς να μοιράζονται απαραίτητα την ίδια πραγματικότητα. Η Ομόνοια είναι ταυτόχρονα κέντρο της πόλης και τόπος όπου πολλές από τις ζωές που τη διαμορφώνουν παραμένουν στο περιθώριο της προσοχής μας.

Η περιοχή έχει ήδη απασχολήσει συστηματικά τον Τσινικόρη. Τον Μάιο του 2026 επιμελήθηκε για το Εθνικό Θέατρο το πρόγραμμα «Είναι αμαρτωλή; 3 μερόνυχτα στην Ομόνοια», το οποίο σχεδιάστηκε έπειτα από πολύμηνη έρευνα στη γειτονιά γύρω από το κτήριο Τσίλλερ. Περιλάμβανε συζητήσεις, περιηγήσεις, προβολές και καλλιτεχνικές παρεμβάσεις, αν και μέρος των προγραμματισμένων δράσεων ακυρώθηκε. Η προσπάθεια να εξεταστεί η Ομόνοια πέρα από τις εύκολες περιγραφές της ως υποβαθμισμένης ή αναβαθμισμένης περιοχής αποτελεί ένα ενδιαφέρον προηγούμενο για τη νέα θεατρική παραγωγή.

Το κείμενο συνυπογράφει ο Μιχάλης Πητίδης, ενώ οι Αζάς και Τσινικόρης αναλαμβάνουν τη σύλληψη και τη σκηνοθεσία. Σύμφωνα με την παρουσίαση του Εθνικού Θεάτρου, η παράσταση κινείται ανάμεσα στο αστικό θρίλερ, στη μαύρη κωμωδία, στην πολιτική σάτιρα και στο ντοκιμαντέρ, αξιοποιώντας πραγματικά περιστατικά και συνεντεύξεις. Στην πορεία της αναζήτησης εμπλέκονται θεωρίες συνωμοσίας, ψευδείς ειδήσεις και διαφορετικοί μηχανισμοί παραγωγής της δημόσιας εικόνας.

Το αστυνομικό μυστήριο δημιουργεί την προσδοκία μιας απάντησης. Η μαύρη κωμωδία μπορεί να ανατρέψει αυτή την προσδοκία, ενώ η πολιτική σάτιρα στρέφει την προσοχή στους μηχανισμούς που καθορίζουν τι γίνεται δημόσια γνωστό. Για δύο σκηνοθέτες που έχουν εργαστεί συστηματικά με πραγματικούς ανθρώπους και μαρτυρίες, ο συνδυασμός αυτός δημιουργεί ένα ενδιαφέρον σκηνικό στοίχημα. Θα μπορέσει η επινοημένη ιστορία να αποκαλύψει κάτι που το ντοκουμέντο δυσκολεύεται να δείξει; Η απάντηση θα δοθεί στη σκηνή.

Η αρχική ιδέα της παράστασης, πάντως, θέτει ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια του θεάτρου: σε μια πόλη όπου σχεδόν τα πάντα μπορούν να καταγραφούν, πόσα εξακολουθούν να περνούν απαρατήρητα; Ο νεαρός της ιστορίας ανακαλύπτει έναν άγνωστο νεκρό και αποφασίζει να μάθει ποιος ήταν. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην απάντηση που θα βρει. Βρίσκεται και στην απόφασή του να συνεχίσει να ψάχνει, όταν όλοι οι υπόλοιποι έχουν ήδη προσπεράσει.