Από ένα Land Rover μέχρι μια BMW Z1, ο Κιθ Χάρινγκ μεταμόρφωσε αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες σε κινούμενους καμβάδες. Μια απροσδόκητη συνάντηση της ζωγραφικής με τον σχεδιασμό, την ταχύτητα και την κουλτούρα της αυτοκίνησης.
Το καλοκαίρι του 1983 ένα παλιό Land Rover απέκτησε μια εμφάνιση που δύσκολα θα ενέκρινε ο κατασκευαστής του. Πάνω στο αμάξωμα ανάμεσα σε πόρτες, παράθυρα, φανάρια και μεταλλικές ενώσεις, άρχισαν να εμφανίζονται ανθρώπινες φιγούρες, ζώα και παράξενα σύμβολα. Οι μαύρες γραμμές απλώνονταν χωρίς να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τα όρια που είχε ορίσει ο σχεδιαστής του αυτοκινήτου. Ο άνθρωπος που τα ζωγράφιζε ήταν ο Κιθ Χάρινγκ, μόλις 25 ετών, και η σκηνή εκτυλισσόταν στο Μοντρέ της Ελβετίας, κατά τη διάρκεια του περίφημου φεστιβάλ τζαζ. Το αποτέλεσμα ήταν ένα έργο τέχνης που αντί να κρεμαστεί σε κάποιον τοίχο, μπορούσε να βάλει μπροστά τη μηχανή του και να φύγει.
Ο Χάρινγκ είχε βρεθεί στο Μοντρέ για να δημιουργήσει την αφίσα του φεστιβάλ. Δεν περιορίστηκε όμως στην παραγγελία. Ζωγράφιζε σχεδόν οτιδήποτε βρισκόταν στο πέρασμά του, μεταφέροντας την εκρηκτική εικαστική του γλώσσα σε επιφάνειες που δεν προορίζονταν ποτέ να γίνουν έργα τέχνης. Το Land Rover Series III 109 του 1971, που ανήκε στον Ελβετό φωτογράφο Εντουάρ Κουρσό, έγινε ένα από τα πιο ασυνήθιστα αποτελέσματα εκείνης της δημιουργικής έξαρσης. Το σημαντικό ήταν ότι μετά την ολοκλήρωσή του το αυτοκίνητο συνέχισε να χρησιμοποιείται. Η ζωγραφική ταξίδευε μαζί του.Ο Χάρινγκ κράτησε ανέπαφη τη σκληρή, τετραγωνισμένη γεωμετρία του και της πρόσθεσε κάτι σχεδόν αστείο: φιγούρες που χόρευαν πάνω σε μια μηχανή σχεδιασμένη να αντιμετωπίζει τις πιο αφιλόξενες διαδρομές. Δεν ζωγράφισε ένα άλλο αυτοκίνητο. Ανέτρεψε τον τρόπο που βλέπαμε το υπάρχον.
Έναν χρόνο αργότερα, στις 24 Ώρες του Λε Μαν, το παιχνίδι άλλαξε διαστάσεις. Ο Χάρινγκ ζωγράφισε ένα μικρό μηχανοκίνητο παιδικό όχημα εμπνευσμένο από τη Ferrari 330 P2, όχι ένα κανονικό αγωνιστικό. Πάνω στο κίτρινο αμάξωμα, οι φιγούρες του στριμώχτηκαν σαν ένα ανυπόμονο πλήθος. Η Ferrari εκπροσωπούσε έναν κόσμο από χρονόμετρα, τεχνολογική υπεροχή και αδυσώπητο ανταγωνισμό. Εδώ η ισχύς είχε μικρύνει σε κλίμακα παιδικού παιχνιδιού. Η ζωγραφική απομάκρυνε και την τελευταία δόση σοβαροφάνειας. Η ταχύτητα μπορούσε να είναι απόλαυση χωρίς να χρειάζεται νικητή.
Το 1986 ήρθε η Buick Special του 1963. Μακρύ καπό, γενναιόδωρες πλευρές, αμερικανική αυτοπεποίθηση. Για τον Χάρινγκ οι επιφάνειες αυτές πρόσφεραν μια πρόκληση διαφορετική από την αυστηρή γεωμετρία του Land Rover. Οι πορτοκαλί και μπλε γραμμές απλώθηκαν γύρω από το αμάξωμα, πέρασαν από τις πόρτες στα φτερά και έκαναν τον θεατή να πρέπει να κινηθεί για να παρακολουθήσει τη σύνθεση. Δεν υπήρχε μία προνομιακή όψη. Η Buick γινόταν ένα είδος γλυπτού που απαιτούσε να το περιεργαστείς από όλες τις πλευρές.
Το 1986 ο Κιθ Χάρινγκ μετέτρεψε τις μεγάλες επιφάνειες μιας Buick Special του 1963 σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα της πεποίθησής του ότι σχεδόν κάθε αντικείμενο μπορεί να γίνει έργο τέχνης.
Η ιστορία πίσω από το αυτοκίνητο είναι εξίσου χαρακτηριστική. Ο Χάρινγκ ζωγράφισε την Buick για τον αρχιτέκτονα Πίτερ Πένοϊερ ως αντάλλαγμα για τον σχεδιασμό του Pop Shop που άνοιξε στη Νέα Υόρκη. Ένα αμερικανικό σύμβολο ιδιοκτησίας και κοινωνικού κύρους μετατράπηκε σε μέσο ανταλλαγής ανάμεσα σε δύο δημιουργούς. Η λεπτομέρεια έχει τη δική της ειρωνεία: ο καλλιτέχνης που ήθελε να κάνει τις εικόνες του προσιτές σε όλους χρησιμοποιούσε ένα μοναδικό, πολύτιμο αυτοκίνητο για να αποκτήσει έναν χώρο όπου θα πουλούσε οικονομικά αντικείμενα με τη δουλειά του. Η τέχνη, ο σχεδιασμός και το εμπόριο δεν στέκονταν σε χωριστά δωμάτια.
Στη Honda CBR1000F Hurricane του 1987, ο Χάρινγκ βρήκε μια ακόμη πιο ανήσυχη μορφή. Η σπορ μοτοσικλέτα ήταν σχεδιασμένη γύρω από την αεροδυναμική: καμπύλες, εισαγωγές αέρα, πλαστικά καλύμματα και ελάχιστη διαθέσιμη επιφάνεια χωρίς διακοπές. Οι μαύρες γραμμές ακολούθησαν το ρεζερβουάρ και το φέρινγκ, περνώντας γύρω από ανοίγματα και μηχανικά στοιχεία. Δεν χρειάστηκε να ζωγραφίσει την ταχύτητα. Η Honda την εξέφραζε ήδη με το σχήμα της. Εκείνος της πρόσθεσε μορφές που έμοιαζαν να τρέχουν προτού γυρίσει το γκάζι.
Η κόκκινη BMW Z1 που ζωγράφισε ο Κιθ Χάρινγκ το 1990 συχνά συγχέεται με τα επίσημα BMW Art Cars. Στην πραγματικότητα, ο Χάρινγκ δημιούργησε το συγκεκριμένο έργο ανεξάρτητα από τη διάσημη σειρά καλλιτεχνικών αυτοκινήτων που είχε αναθέσει η βαυαρική αυτοκινητοβιομηχανία.
Η BMW Z1 του 1990 ήταν ίσως η πιο αλλόκοτη συνομιλήτριά του. Οι πόρτες της κατέβαιναν μέσα στα μαρσπιέ, ενώ τα πλαστικά εξωτερικά πάνελ της αμφισβητούσαν όσα θεωρούσαμε αυτονόητα για την κατασκευή ενός roadster. Πάνω στο κόκκινο αμάξωμα, ο Χάρινγκ άπλωσε ένα πυκνό σύμπαν μαύρων μορφών. Εδώ συναντιούνταν δύο διαφορετικές φαντασίες: εκείνη των μηχανικών που είχαν φτιάξει ένα αυτοκίνητο με ασυνήθιστες λύσεις και εκείνη ενός ζωγράφου που αντιμετώπιζε κάθε αντικείμενο ως πιθανή επιφάνεια έκφρασης. Η συγκεκριμένη Z1 δεν είναι επίσημο BMW Art Car. Εκείνο δημιουργήθηκε το 1991 από τον Α. Ρ. Πενκ, και η διάκριση έχει σημασία.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στις εικόνες που ζωγράφισε ο Χάρινγκ, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτές συνομιλούν με τον χαρακτήρα και τον σχεδιασμό κάθε οχήματος. Ο Χάρινγκ δεν έβαλε απλώς την ίδια υπογραφή σε πέντε μηχανές. Έδωσε στην αυστηρότητα του Land Rover μια διάθεση παιχνιδιού, στη Ferrari μια παιδική αταξία, στην Buick την πολυπλοκότητα της τρισδιάστατης ζωγραφικής, στη Honda έναν επιπλέον ρυθμό, στην BMW μια δεύτερη γλώσσα πειραματισμού. Το αυτοκίνητο δεν ήταν το φόντο του έργου. Ήταν ο συνομιλητής του.
Τα αυτοκίνητα όμως όσο κι αν κυκλοφορούσαν ελεύθερα στους δρόμους, εξακολουθούσαν να ανήκουν σε κάποιον. Ο Χάρινγκ πίστευε ότι η τέχνη πρέπει να φτάνει σε όσο περισσότερους ανθρώπους γίνεται· ένα ζωγραφισμένο όχημα μπορούσε πράγματι να συναντήσει τυχαίους περαστικούς. Την ίδια στιγμή η υπογραφή του το μετέτρεπε σε σπάνιο συλλεκτικό αντικείμενο. Δεν πρόκειται για μια αντίφαση που χρειάζεται να δικαιολογήσουμε. Είναι μέρος του ενδιαφέροντος της ιστορίας: ακόμη και η πιο δημόσια εικόνα μπορεί να ταξιδεύει πάνω σε ιδιωτική περιουσία.
Ο Χάρινγκ πέθανε το 1990 μόλις 31 ετών. Τα οχήματα που ζωγράφισε μάς θυμίζουν ότι το αυτοκίνητο δεν είναι μόνο μια τεχνική λύση για τη μετακίνηση. Είναι ένα αντικείμενο με μορφή, χαρακτήρα και κοινωνική ζωή, πάνω στο οποίο μπορούμε να διαβάσουμε τις επιθυμίες μιας εποχής. Το Land Rover συνέχισε να κάνει ακριβώς αυτό για το οποίο είχε κατασκευαστεί: να μεταφέρει ανθρώπους από το ένα μέρος στο άλλο. Ο Χάρινγκ δεν του άλλαξε τον προορισμό ούτε τη μηχανή. Του έδωσε όμως κάτι που κανένας μηχανικός δεν μπορούσε να υπολογίσει στις προδιαγραφές του: τη δυνατότητα να μετατρέπει έναν συνηθισμένο δρόμο σε μια απρόσμενη συνάντηση με την τέχνη.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
