Ο 43ος Αυθεντικός Μαραθώνιος της Αθήνας ετοιμάζεται να υποδεχθεί 85.000 συμμετέχοντες, με τη βοήθεια 5.500 εθελοντών. Το ημερολόγιο της Ιωάννας Στεργίου αποκαλύπτει την αθέατη πλευρά της διοργάνωσης, εκεί όπου η προσπάθεια δεν μετριέται σε χιλιόμετρα.
Στις επτά το πρωί της Κυριακής η Ιωάννα Στεργίου βρίσκεται ήδη στο 37,5ο χιλιόμετρο της διαδρομής του Αυθεντικού Μαραθωνίου, στην Κατεχάκη. Οι δρομείς δεν έχουν φτάσει ακόμη. Εκείνη ελέγχει αν τα τραπέζια βρίσκονται στη θέση τους, αν έχουν παραδοθεί τα νερά, αν υπάρχουν λεκάνες και σφουγγάρια. Σε λίγες ώρες από το σημείο αυτό θα περάσουν χιλιάδες άνθρωποι. Άλλοι θα κυνηγούν μια προσωπική επίδοση, άλλοι θα προσπαθούν απλώς να συνεχίσουν. Η δική της προσπάθεια έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα. Για την ακρίβεια, από τον Ιούλιο. Η Ιωάννα είναι μία από τους 5.500 εθελοντές που θα στηρίξουν τον 43ο Αυθεντικό Μαραθώνιο της Αθήνας, στις 7 και 8 Νοεμβρίου. Η διοργάνωση αναμένεται να υποδεχθεί συνολικά 85.000 συμμετέχοντες στους διαφορετικούς αγώνες της. Πίσω από τους δρομείς, τις επιδόσεις και τις εικόνες του τερματισμού στο Καλλιμάρμαρο βρίσκεται ένας ολόκληρος μηχανισμός ανθρώπων που εργάζονται χωρίς να εμφανίζονται στους πίνακες αποτελεσμάτων.
Το προσωπικό ημερολόγιο εθελοντισμού της Ιωάννας Στεργίου που δημοσίευσε ο ΣΕΓΑΣ στις 30 Οκτωβρίου, προσφέρει μια σπάνια ματιά σε αυτή την πλευρά του αγώνα. Εθελόντρια από το 2004 και υπεύθυνη ομάδας στο συγκεκριμένο σημείο από το 2017, περιγράφει μια διαδικασία που αρχίζει μήνες πριν από την εκκίνηση. Τον Ιούλιο φροντίζει να υποβάλει εγκαίρως την αίτησή της. Τον Σεπτέμβριο λαμβάνει την πρώτη υπενθύμιση. Τον Οκτώβριο συναντά τους υπόλοιπους ομαδάρχες, συζητούν τις ανάγκες της διοργάνωσης και οργανώνουν τις τελευταίες λεπτομέρειες.
Στα τέλη Οκτωβρίου αρχίζουν τα τηλεφωνήματα. Πρέπει να επιβεβαιώσει τη διαθεσιμότητα των ανθρώπων της, να τους εξηγήσει τις απαιτήσεις της θέσης και να βεβαιωθεί ότι διαθέτουν τις απαραίτητες διαπιστεύσεις. Η ομάδα της αποτελείται συνήθως από 10 έως 15 ενήλικες και περίπου 150 μαθητές, οι οποίοι ενημερώνονται μέσω του υπεύθυνου καθηγητή τους. Ο εθελοντισμός, όπως προκύπτει από την αφήγησή της, δεν είναι μια αυθόρμητη παρουσία λίγων ωρών. Απαιτεί προετοιμασία, οργάνωση και ευθύνη.
Την Κυριακή στις 8.30 το πρωί η ομάδα έχει συγκεντρωθεί. Η Ιωάννα εξηγεί πώς πρέπει να φορούν τα γάντια, να κρατούν και να ανοίγουν τα μπουκάλια, πώς θα αντιδράσουν σε ένα απρόοπτο. Στις εννέα η ενημέρωση έχει ολοκληρωθεί, αλλά η αγωνία της μεγαλώνει. Στις 10.30 φτάνει η ειδοποίηση ότι πλησιάζει ο πρώτος δρομέας. Η σφυρίχτρα της δίνει το σύνθημα. Όλοι θέλουν να προσφέρουν νερό στον πρωτοπόρο, παρότι εκείνος μπορεί να μη σταματήσει για να μη χάσει τον ρυθμό του.
Λίγο πριν από το μεσημέρι η εικόνα αλλάζει. Η μεγάλη ροή των δρομέων έχει αρχίσει. Από τη μία πλευρά απλωμένα χέρια κρατούν μπουκάλια και σφουγγάρια. Από την άλλη απλωμένα χέρια αναζητούν λίγη δροσιά. Η Ιωάννα παρατηρεί χαμόγελα, πρόσωπα απογοητευμένα από μια επίδοση που δεν εξελίσσεται όπως την είχαν φανταστεί, ανθρώπους τόσο εξαντλημένους ώστε δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ακόμη και τους δικούς τους που τους ενθαρρύνουν.
Στο 37,5ο χιλιόμετρο ο τερματισμός βρίσκεται σχετικά κοντά, αλλά για πολλούς δρομείς τα τελευταία χιλιόμετρα μοιάζουν δυσανάλογα δύσκολα. Η κόπωση έχει συσσωρευτεί, το σώμα δοκιμάζεται και η ψυχολογία μπορεί να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά. Ο εθελοντής δεν γνωρίζει την ιστορία κάθε ανθρώπου που περνά μπροστά του. Δεν ξέρει πόσους μήνες προπονήθηκε, τι θυσίασε ή ποια προσωπική σημασία έχει γι’ αυτόν ο τερματισμός. Μπορεί, όμως, να του προσφέρει κάτι που εκείνη τη στιγμή χρειάζεται.
Στις τέσσερις το απόγευμα η κούραση είναι πλέον εμφανής και στην ομάδα των εθελοντών. Σχεδόν κανείς όμως δεν εγκαταλείπει τη θέση του. Οι δρομείς που περνούν εκείνη την ώρα είναι συχνά μεγαλύτερης ηλικίας. Ευχαριστούν, δίνουν ευχές, συνεχίζουν. Είναι μια διαφορετική εικόνα του Μαραθωνίου από εκείνη των πρώτων αθλητών. Χωρίς την ένταση της διεκδίκησης της νίκης αλλά με μια επιμονή που αξίζει εξίσου την προσοχή μας.
Οι 5.500 φετινοί εθελοντές αυξημένοι κατά 10% σε σχέση με πέρυσι, αναλαμβάνουν καθήκοντα σε διαφορετικά σημεία και στάδια της διοργάνωσης. Από την εξυπηρέτηση των συμμετεχόντων πριν από τον αγώνα μέχρι τους σταθμούς τροφοδοσίας και την υποστήριξη στον τερματισμό, η συμβολή τους είναι οργανικό μέρος της λειτουργίας του Μαραθωνίου. Δεν πρόκειται για μια συμβολική παρουσία. Μια διοργάνωση τέτοιου μεγέθους απαιτεί ανθρώπους που γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν και βρίσκονται στη θέση τους όταν χρειαστούν.
Αυτή η διάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Αθήνα. Η αυθεντική διαδρομή συνδέει τον Μαραθώνα με το Παναθηναϊκό Στάδιο, διασχίζοντας περιοχές που για ένα Σαββατοκύριακο αλλάζουν τον καθημερινό τους ρυθμό. Ο αγώνας χρειάζεται τη συνεργασία δημόσιων υπηρεσιών, επαγγελματιών, τοπικών κοινοτήτων και εθελοντών. Δεν ανήκει αποκλειστικά σε όσους φορούν αριθμό συμμετοχής. Είναι μια συλλογική προσπάθεια που επιτρέπει σε χιλιάδες ανθρώπους να ζήσουν μια βαθιά προσωπική εμπειρία.
Στις 17.30 σύμφωνα με το ημερολόγιο της Ιωάννας, εμφανίζεται το όχημα που ακολουθεί τους τελευταίους δρομείς. Ο δρόμος αρχίζει σταδιακά να παραδίδεται ξανά στην κυκλοφορία. Η ομάδα χειροκροτεί, βγάζει μια αναμνηστική φωτογραφία και αποχωρεί. Στις 18.30 η Ιωάννα βρίσκεται στο σπίτι της. Θέλει να μάθει τι έδειξε η τηλεόραση, τι γράφτηκε για τον αγώνα, πώς έζησαν οι άλλοι μια ημέρα που εκείνη πέρασε σχεδόν ολόκληρη στο ίδιο σημείο της Κατεχάκη. Η εξάντληση είναι τόσο μεγάλη ώστε συχνά προτιμά τον ύπνο από το δείπνο. Τη Δευτέρα η κούραση δεν είναι αρκετή για να της δημιουργήσει δεύτερες σκέψεις. Ο Αυθεντικός Μαραθώνιος έχει γίνει κομμάτι της ζωής της. Ξέρει ήδη πού θα βρίσκεται τη δεύτερη Κυριακή του επόμενου Νοεμβρίου. Στο ίδιο σημείο περιμένοντας ανθρώπους που δεν γνωρίζει για να τους βοηθήσει να φτάσουν εκεί όπου θέλουν.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
