Οκτώ επιλεγμένες εμφανίσεις στην Αθήνα από τις 11 έως τις 15 Νοεμβρίου, φέρνουν κοντά διαφορετικές γενιές, μουσικές αναζητήσεις και καλλιτέχνες που εξακολουθούν να έχουν κάτι να πουν.
Την ίδια εβδομάδα, ένας 82χρονος ντράμερ επιστρέφει στις συνθέσεις που άλλαξαν την ιστορία της τζαζ, μια από τις χαρακτηριστικότερες φωνές του ευρωπαϊκού post-punk ξαναβρίσκει τη θέση της στη σκηνή και ένα ελληνικό ροκ συγκρότημα αναζητά στη φωνή των ποιητών έναν τρόπο να μιλήσει για το παρόν. Οι μουσικές τους διαδρομές δεν έχουν πολλά κοινά. Μοιράζονται όμως ένα ενδιαφέρον ερώτημα: πώς συνεχίζεις να δημιουργείς όταν έχεις ήδη αφήσει πίσω σου μια ολόκληρη ιστορία;
Από τις 11 έως τις 15 Νοεμβρίου, οι μουσικές σκηνές της Αθήνας προσφέρουν αρκετές αφορμές για να αναζητήσει κανείς την απάντηση. Δεν πρόκειται απαραίτητα για τις μεγαλύτερες συναυλίες της χρονιάς, ούτε για εμφανίσεις που απευθύνονται στο ίδιο κοινό. Είναι οκτώ διαφορετικές προτάσεις που αξίζουν την προσοχή μας, επειδή η καθεμία αντιπροσωπεύει μια ξεχωριστή αντίληψη για τη μουσική και τη θέση της στη σημερινή εποχή.
Οι Paradise Lost, που εμφανίζονται την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου στο Floyd, γνωρίζουν καλά πόσο δύσκολο είναι για ένα συγκρότημα να ξεφύγει από την ίδια του την επιτυχία. Από το Gothic του 1991 μέχρι το Draconian Times του 1995, οι Βρετανοί διαμόρφωσαν έναν ήχο που επηρέασε καθοριστικά την εξέλιξη του gothic metal. Αργότερα δοκίμασαν διαφορετικές κατευθύνσεις, πλησιάζοντας ακόμη και την ηλεκτρονική μουσική, χωρίς να εξασφαλίζουν πάντοτε τη συμφωνία των οπαδών τους. Το Ascension του 2025 τους βρίσκει να επιστρέφουν στα γνώριμα σκοτεινά τοπία τους, κουβαλώντας όμως την εμπειρία όλων αυτών των μεταμορφώσεων. Η φωνή του Nick Holmes και οι κιθάρες του Gregor Mackintosh παραμένουν αναγνωρίσιμες, αλλά το πραγματικό ενδιαφέρον βρίσκεται στο πώς ένα συγκρότημα σχεδόν τεσσάρων δεκαετιών εξακολουθεί να διαχειρίζεται τη δική του μουσική κληρονομιά. Και το ελληνικό κοινό, που διατηρεί μια ιδιαίτερα στενή σχέση μαζί τους, θα έχει ακόμη μία ευκαιρία να τους ακούσει ζωντανά.
Την ίδια βραδιά, στο Half Note Jazz Club, ο Haig Yazdjian ακολουθεί έναν διαφορετικό δρόμο. Γεννημένος στη Συρία, με αρμενικές ρίζες, ο μουσικός του ουτιού έχει δημιουργήσει μια προσωπική γλώσσα, στην οποία οι παραδόσεις της Ανατολής συναντούν τον αυτοσχεδιασμό και τις σύγχρονες ενορχηστρώσεις. Στη μουσική του η παράδοση δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι που οφείλει να διατηρηθεί αναλλοίωτο. Είναι υλικό που μπορεί να μετασχηματίζεται, να απορροφά καινούργιες επιρροές και να αποκτά νέες σημασίες. Μαζί του εμφανίζονται ο Χάρης Λαμπράκης στο νέι, ο Γιάννης Κυριμκυρίδης στα πλήκτρα, ο Τάσος Πούλιος στο κανονάκι και ο Θάνος Χατζηαναγνώστου στα τύμπανα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και ακυκλοφόρητες συνθέσεις, στοιχείο που κάνει τη συγκεκριμένη βραδιά περισσότερο ενδιαφέρουσα από μια αναδρομή σε ήδη γνωστό υλικό.
Η Παρασκευή 13 Νοεμβρίου ανήκει, μεταξύ άλλων, σε μια από τις πιο ιδιαίτερες παρουσίες της ευρωπαϊκής εναλλακτικής σκηνής. Η Anja Huwe, τραγουδίστρια των Xmal Deutschland, εμφανίζεται στο Gazarte Ground Stage, φέρνοντας μαζί της μια ιστορία που ξεκινά από το Αμβούργο των αρχών της δεκαετίας του 1980. Οι Xmal Deutschland προέκυψαν από το περιβάλλον του punk και διαμόρφωσαν έναν επιθετικό, ατμοσφαιρικό ήχο, με γερμανικούς στίχους, έντονες κιθάρες και μια σκηνική αισθητική που συνδέθηκε με το gothic rock. Η Huwe απομακρύνθηκε για πολλά χρόνια από τη μουσική, ακολουθώντας πορεία στις εικαστικές τέχνες. Η επιστροφή της με το προσωπικό άλμπουμ Codes το 2024, έπειτα από περισσότερες από τρεις δεκαετίες χωρίς νέο δικό της δισκογραφικό υλικό, δεν περιορίστηκε στην αναβίωση των Xmal Deutschland. Αντίθετα, άνοιξε έναν νέο δημιουργικό κύκλο, όπου οι παλιές επιρροές συναντούν έναν σύγχρονο ηλεκτρονικό ήχο. Η αθηναϊκή εμφάνισή της παρουσιάζει ενδιαφέρον ακριβώς γι’ αυτή τη συνύπαρξη δύο διαφορετικών περιόδων της ζωής της.
Λίγο πιο πέρα, στο Κύτταρο, τα Υπόγεια Ρεύματα επιστρέφουν σε έναν χώρο με τον οποίο η ελληνική ροκ έχει συνδέσει σημαντικές στιγμές της. Το συγκρότημα, που από το 1994 και το «Μ’ αρέσει να μη λέω πολλά» διαμόρφωσε μια ιδιαίτερη σχέση με το ελληνικό τραγούδι, παρουσιάζει υλικό από την «Οργή Λαού», τον δίσκο στον οποίο μελοποιεί ποιήματα του Κώστα Βάρναλη, του Κώστα Καρυωτάκη και του Κωστή Παλαμά. Η επιλογή δεν έχει μόνο λογοτεχνικό ενδιαφέρον. Σε μια εποχή όπου η δημόσια γλώσσα καταναλώνεται με μεγάλη ταχύτητα, η επιστροφή σε ποιητικά κείμενα άλλων δεκαετιών μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική δυνατότητα πολιτικού και κοινωνικού σχολιασμού. Το ερώτημα είναι πώς η ένταση εκείνων των λέξεων μπορεί να αποκτήσει σημερινό περιεχόμενο. Μαζί με τα νέα τραγούδια, το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει υλικό από ολόκληρη τη δισκογραφία τους και προσκεκλημένους μουσικούς.
Την ίδια Παρασκευή ξεκινούν και οι εμφανίσεις της Αλέκας Κανελλίδου στο Melissa Music Theatre, με τη συμμετοχή του Γιάννη Γιαννουσάκη. Η Κανελλίδου ανήκει σε μια κατηγορία ερμηνευτών που σπανίζουν ολοένα περισσότερο: εκείνους που δεν χρειάζονται την ένταση για να επιβληθούν. Η χαρακτηριστική χροιά της, ο τρόπος με τον οποίο χειρίζεται τις παύσεις και η σχεδόν εξομολογητική σχέση της με τον στίχο έχουν δημιουργήσει μια ερμηνευτική ταυτότητα που δύσκολα συγχέεται με κάποια άλλη. Η συνεργασία με τον Γιαννουσάκη, που έχει ήδη αποτυπωθεί και δισκογραφικά, δίνει στις εμφανίσεις της έναν διαγενεακό χαρακτήρα. Η πρόκληση για τέτοιου είδους προγράμματα βρίσκεται πάντοτε στην ισορροπία ανάμεσα στη μνήμη που κουβαλούν τα γνωστά τραγούδια και στην ανάγκη να ακουστούν σαν να έχουν ακόμη κάτι καινούργιο να αφηγηθούν.
Το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών υποδέχεται τον Billy Cobham, έναν μουσικό που συνέβαλε αποφασιστικά στην αλλαγή του ρόλου των ντραμς στη σύγχρονη μουσική. Η συμμετοχή του στις ιστορικές ηχογραφήσεις του Miles Davis και στους Mahavishnu Orchestra τον τοποθέτησε στο κέντρο της επανάστασης της jazz fusion. Με το Spectrum του 1973 απέδειξε ότι τα ντραμς μπορούσαν να αποτελέσουν τον βασικό δημιουργικό άξονα ενός ολόκληρου έργου και όχι απλώς το όργανο που κρατά τον ρυθμό.
Στα 82 του χρόνια, ο Cobham παρουσιάζει το Time Machine, ένα πρόγραμμα που επιστρέφει σε συνθέσεις της δεκαετίας του 1970, μεταξύ των οποίων και έργα από το Total Eclipse. Η ηλικία του και η τεράστια ιστορία του αρκούν για να κάνουν τη συναυλία σημαντική, όχι όμως και για να εγγυηθούν το καλλιτεχνικό της αποτέλεσμα. Αυτό θα κριθεί στη σκηνή, στον τρόπο με τον οποίο οι παλιές συνθέσεις αποκτούν νέα ενέργεια μέσα από την επικοινωνία και τον αυτοσχεδιασμό των μουσικών. Η τζαζ, άλλωστε, δεν υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα φιλική προς τη μηχανική επανάληψη. Ακόμη και όταν επιστρέφει στις ίδιες νότες, απαιτεί από τους μουσικούς να τις ανακαλύψουν ξανά.
Το ίδιο Σάββατο, στο Gazarte Roof Stage, η Ελεονόρα Μανόνα παρουσιάζει το άλμπουμ «Κορίτσι εσωστρεφές», μια δουλειά στην οποία υπογράφει η ίδια τη μουσική και τους στίχους, με παραγωγή των Δραμαμίνη. Γνωστή και από την ορχηστρική της δημιουργία ως Nora’s Cinematic, η Μανόνα στρέφεται εδώ περισσότερο στη δύναμη του τραγουδιού και της προσωπικής αφήγησης. Η μετάβαση αυτή έχει ενδιαφέρον, καθώς ένας δημιουργός που έχει μάθει να αφηγείται ιστορίες χωρίς λόγια δοκιμάζει τώρα την αμεσότητα της ανθρώπινης φωνής. Μαζί της θα εμφανιστούν ο Μανώλης Φάμελλος, ο Στάθης Δρογώσης και οι Δραμαμίνη. Ανάμεσα στις καταξιωμένες παρουσίες της εβδομάδας, αυτή είναι μια ευκαιρία να παρακολουθήσουμε μια νεότερη δημιουργική πρόταση που αναπτύσσει τη δική της καλλιτεχνική φυσιογνωμία.
Η εβδομάδα ολοκληρώνεται την Κυριακή 15 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τον Ανδρέα Πολυζωγόπουλο και το Petrichor, το πέμπτο προσωπικό του άλμπουμ. Ο Έλληνας τρομπετίστας, μαζί με τον Πέτρο Κλαμπάνη στο κοντραμπάσο και τον Wajdi Riahi στο πιάνο, επιλέγει ένα ακουστικό τρίο χωρίς κρουστά. Η απόφαση αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται ο ήχος. Ο ρυθμός δεν εξαφανίζεται, αλλά προκύπτει από τη μεταξύ τους επικοινωνία, από τις αναπνοές, τις παύσεις και τις μικρές μετακινήσεις της μουσικής φράσης. Ο τίτλος του δίσκου παραπέμπει στη μυρωδιά της γης μετά τη βροχή, μια αίσθηση οικεία αλλά δύσκολο να περιγραφεί με ακρίβεια. Κάπως έτσι λειτουργεί συχνά και η μουσική του Πολυζωγόπουλου, αναζητώντας συγκίνηση χωρίς να χρειάζεται να την επιβάλλει.
Από το σκοτεινό metal των Paradise Lost μέχρι τους αυτοσχεδιασμούς του Billy Cobham και τις καινούργιες αναζητήσεις της ελληνικής σκηνής, οι οκτώ αυτές εμφανίσεις έχουν ελάχιστα κοινά ως προς το ύφος και την αισθητική τους. Μας θυμίζουν όμως ότι η καλλιτεχνική διάρκεια δεν είναι αυτονόητη κατάκτηση. Ένας σημαντικός δίσκος μπορεί να εξασφαλίσει σε κάποιον μια θέση στην ιστορία της μουσικής, δεν αρκεί όμως για να διατηρήσει ζωντανό το ενδιαφέρον για όσα κάνει σήμερα. Στο τέλος αυτό είναι που αξίζει να αναζητήσουμε στις συναυλίες της εβδομάδας.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
