Ο Larry Warsh έχει συγκεντρώσει περισσότερα από 70 αυτοκίνητα, από ένα Land Rover του Keith Haring μέχρι τη Maybach των Jay-Z και Kanye West. Δεν τον ενδιαφέρει να τα οδηγήσει. Τον ενδιαφέρει τι μπορούν να μας πουν για την τέχνη, το χρήμα και την εποχή μας.
Ο Larry Warsh δεν οδηγεί. Παρ’ όλα αυτά στο γκαράζ του στο Νιου Τζέρσεϊ έχει περισσότερα από 70 αυτοκίνητα. Ανάμεσά τους βρίσκεται μια Maybach που αποσυναρμολογήθηκε για τις ανάγκες ενός βιντεοκλίπ των Jay-Z και Kanye West, ένα σχολικό λεωφορείο της Barbara Kruger και οχήματα που έχουν περάσει από τα χέρια μερικών από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες των τελευταίων δεκαετιών. Κανένα δεν χρειάζεται να διανύσει ούτε ένα χιλιόμετρο για να δικαιολογήσει την παρουσία του εκεί.
Για τον Αμερικανό συλλέκτη τα αυτοκίνητα αποτελούν κάτι διαφορετικό από αυτό που αντιλαμβάνεται ο περισσότερος κόσμος. Δεν τον απασχολεί η ταχύτητα, η οδηγική συμπεριφορά ή η μηχανική τους υπεροχή. Τα αντιμετωπίζει ως γλυπτά, ως αντικείμενα που απέκτησαν μια δεύτερη ζωή όταν κάποιος καλλιτέχνης αποφάσισε να παρέμβει στην αρχική τους μορφή. Ορισμένα δεν πρόκειται να επιστρέψουν ποτέ στον δρόμο. Συντηρούνται, καθαρίζονται και φυλάσσονται με τη φροντίδα που θα έδειχνε κανείς σε έναν πίνακα ζωγραφικής. Από τις 19 έως τις 22 Νοεμβρίου, περίπου δώδεκα από αυτά θα παρουσιαστούν στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της Rétromobile, της γνωστής γαλλικής διοργάνωσης συλλεκτικών αυτοκινήτων που πραγματοποιείται για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η παρουσίαση γίνεται μέσω του CART X, της νέας πρωτοβουλίας με την οποία ο Warsh επιχειρεί να συνδέσει τη σύγχρονη τέχνη, την αυτοκινητιστική κουλτούρα και τη μουσική.

Ανάμεσα στα εκθέματα ξεχωρίζει ένα Land Rover που ζωγράφισε ο Keith Haring το 1983, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Τζαζ του Μοντρέ. Οι χαρακτηριστικές ανθρώπινες φιγούρες του καλλιτέχνη καλύπτουν το αμάξωμα, μεταφέροντας πάνω στο όχημα την ίδια οπτική γλώσσα που είχε χρησιμοποιήσει στους δρόμους και στο μετρό της Νέας Υόρκης. Ο Haring πίστευε ότι η τέχνη μπορούσε να υπάρξει έξω από τα μουσεία και τις γκαλερί, να συναντήσει ανθρώπους που δεν θα αγόραζαν ποτέ έναν πίνακά του. Ένα αυτοκίνητο προσέφερε μια ακόμη δυνατότητα γι’ αυτή τη συνάντηση.

Διαφορετική είναι η περίπτωση της Barbara Kruger. Το 2017 για την καλλιτεχνική διοργάνωση Performa, χρησιμοποίησε ένα σχολικό λεωφορείο ως επιφάνεια για τα χαρακτηριστικά τυπογραφικά της μηνύματα. Η Kruger έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στην κριτική της διαφήμισης, της εξουσίας και της καταναλωτικής επιθυμίας. Το λεωφορείο, ένα καθημερινό αντικείμενο συνδεδεμένο με την εκπαίδευση, μετατράπηκε σε δημόσιο χώρο αμφισβήτησης όσων μαθαίνουμε να θεωρούμε αυτονόητα.
Ο Damien Hirst ακολούθησε διαφορετικό δρόμο. Κάλυψε ένα Mini Cooper με τις χαρακτηριστικές πολύχρωμες κουκκίδες του, μεταφέροντας πάνω στο αμάξωμα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μοτίβα της σύγχρονης ζωγραφικής. Η Zaha Hadid αντίθετα αντιμετώπισε το αυτοκίνητο ως αρχιτεκτονικό πρόβλημα. Το φουτουριστικό διθέσιο που σχεδίασε μοιάζει να προέρχεται από έναν κόσμο όπου τα όρια ανάμεσα στο όχημα, το κτίριο και το γλυπτό έχουν πάψει να είναι σαφή.

Η ιστορία των art cars ξεκινά πολύ πριν από τον Warsh. Το 1975 η BMW παρουσίασε το πρώτο αυτοκίνητο της περίφημης καλλιτεχνικής της συλλογής. Ο Alexander Calder ζωγράφισε μια BMW 3.0 CSL, η οποία συμμετείχε στις 24 Ώρες του Λε Μαν. Το έργο του δεν βρισκόταν ακίνητο σε μια αίθουσα. Έτρεχε σε μια πίστα με τον θόρυβο του κινητήρα να συνοδεύει την εικόνα του. Αργότερα ακολούθησαν ο Andy Warhol, ο Roy Lichtenstein και ο David Hockney, καθένας με διαφορετική αντίληψη για τη σχέση τέχνης και μηχανής.
Ο Warsh ανακάλυψε τη γοητεία αυτής της σχέσης μέσα από τη δική του συλλεκτική εμπειρία. Είχε ήδη συγκεντρώσει σημαντικά έργα σύγχρονης τέχνης όταν το 2013 είδε δύο αυτοκίνητά του σε έκθεση στο Μαϊάμι. Ήταν μια Cadillac Sedan de Ville διακοσμημένη από τον Kenny Scharf και μια Buick Special που είχε μεταμορφώσει ο Haring. Η εικόνα τους μέσα στον εκθεσιακό χώρο τον ενθουσίασε. Είχε αρχίσει να κουράζεται από τη συμβατική συλλογή έργων και στα αυτοκίνητα βρήκε έναν καινούργιο τρόπο να ακολουθήσει το ίδιο πάθος.

Από τότε απέκτησε δημιουργίες των Richard Prince και Damien Hirst, ενώ άρχισε να αναθέτει σε καλλιτέχνες νέες παρεμβάσεις. Ο Olafur Eliasson χρησιμοποίησε ένα Lotus Exige για να εξερευνήσει οπτικά τη θερμότητα. Η Marilyn Minter μετέτρεψε ένα AMC Pacer σε εγκατάσταση με προβολές βίντεο στα παράθυρά του. Ο Rashid Johnson γέμισε ένα παλιό Saab με αντίτυπα του Soul on Ice, του βιβλίου που εξέδωσε το 1968 ο Eldridge Cleaver, μεταφέροντας στο εσωτερικό ενός αυτοκινήτου μια ολόκληρη συζήτηση για τη φυλή, την εξουσία και την αμερικανική κοινωνία.
Ανάμεσα στις νεότερες δημιουργίες βρίσκεται και μια Packard Touring Sedan του 1937, την οποία μεταμόρφωσε ο Shepard Fairey. Ο καλλιτέχνης, γνωστός για την πολιτική εικονογραφία του και τη σχέση του με την κουλτούρα του δρόμου, κάλυψε το ιστορικό αυτοκίνητο με πορτρέτα, σύμβολα και αναφορές στο punk και το hip-hop. Η πολυτέλεια ενός αμερικανικού αυτοκινήτου της δεκαετίας του 1930 συναντά τη μουσική που, πολλές δεκαετίες αργότερα, θα αμφισβητούσε τις κυρίαρχες κοινωνικές αντιλήψεις.

Ίσως, πάντως, το πιο αναγνωρίσιμο αυτοκίνητο του γκαράζ να μην προέρχεται από κάποιον διάσημο εικαστικό. Είναι η Maybach 57 που εμφανίστηκε το 2011 στο βιντεοκλίπ «Otis» των Jay-Z και Kanye West. Οι δύο μουσικοί πήραν ένα σύμβολο υπερβολικής πολυτέλειας και το μεταμόρφωσαν αφαιρώντας τμήματα του αμαξώματος. Η εικόνα λειτουργούσε ταυτόχρονα ως επίδειξη πλούτου και ως παιχνίδι με τα σύμβολά του. Σήμερα η Maybach προσελκύει στο γκαράζ του Warsh μουσικούς της rap που θέλουν να τη δουν από κοντά.
Εδώ βρίσκεται και μια αντίφαση που αξίζει περισσότερη προσοχή. Ο Haring επιδίωκε να φέρει την τέχνη κοντά σε ένα ευρύτερο κοινό. Η Kruger αμφισβητούσε τους μηχανισμούς που κατασκευάζουν την καταναλωτική επιθυμία. Ο Fairey χρησιμοποιεί την εικαστική του γλώσσα για να σχολιάσει την εξουσία και την οικονομική ανισότητα. Σήμερα έργα τους αποτελούν μέρος μιας ιδιωτικής συλλογής, αποκτήματα με μεγάλη πολιτιστική και συλλεκτική αξία. Η τέχνη που ασκούσε κριτική στην εμπορευματοποίηση έχει ενταχθεί σε έναν κόσμο όπου σχεδόν τα πάντα μπορούν να αποκτήσουν τιμή.

Αυτό δεν ακυρώνει το περιεχόμενό της. Αλλά αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τη συναντάμε. Ένα αυτοκίνητο του Haring που κυκλοφορεί στον δρόμο απευθύνεται σε οποιονδήποτε βρεθεί μπροστά του. Το ίδιο αυτοκίνητο σε μια ιδιωτική συλλογή εξαρτάται από τις αποφάσεις του ιδιοκτήτη του για το πότε και πού θα παρουσιαστεί.
Ο Warsh θέλει κάποτε όλα αυτά τα αυτοκίνητα να στεγαστούν μαζί, σε έναν χώρο που θα εξακολουθεί να υπάρχει όταν ο ίδιος δεν θα ζει. Είναι μια επιθυμία που συναντά κανείς συχνά στους συλλέκτες. Nα διατηρήσουν όσα συγκέντρωσαν στη διάρκεια της ζωής τους και να τους εξασφαλίσουν μια θέση στον χρόνο, ακόμη κι όταν οι ίδιοι δεν θα βρίσκονται πια εδώ. Μόνο που στην περίπτωσή του υπάρχει μια ιδιαίτερη ειρωνεία. Έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του στη συλλογή αντικειμένων που κατασκευάστηκαν για να κινούνται, με την ελπίδα ότι κάποτε θα βρεθεί ένα μέρος όπου δεν θα χρειαστεί να μετακινηθούν ξανά.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;







