Ο καινούργιος μεγάλος πειρασμός της τεχνολογίας δεν είναι να ξέρει τα πάντα για σένα. Είναι να κάνει τα πάντα αντί για σένα. Να κλείσει το τραπέζι, να βρει το φθηνότερο εισιτήριο, να απαντήσει στο email που βαριέσαι, να μιλήσει με την ασφαλιστική, να συμπληρώσει τη φόρμα, να αγοράσει αυτό που χρειάζεσαι πριν προλάβεις να θυμηθείς ότι το χρειάζεσαι. Το χειρότερο απ’όλα αυτά είναι ότι ακούγεται υπέροχο.
Η Meta παρουσίασε το Muse, έναν προσωπικό βοηθό τεχνητής νοημοσύνης που δεν αρκείται πια στο να απαντά στις ερωτήσεις σου. Μπορεί να στέλνει email, να κλείνει ταξίδια και ραντεβού, να συμπληρώνει φόρμες, να κάνει αγορές και να ασχολείται με όλες εκείνες τις μικρές δουλειές που συνήθως μας κάνουν να βρίζουμε χαμηλόφωνα μπροστά σε μια οθόνη. Ποιος θέλει να περάσει σαράντα λεπτά ακούγοντας μουσική αναμονής για να εξηγήσει σε μια ασφαλιστική ότι του χρέωσε δύο φορές το ίδιο πράγμα; Ποιος ονειρεύεται να συμπληρώσει άλλη μία φόρμα ή να τηλεφωνήσει σε πέντε συνεργεία επειδή άναψε ένα λαμπάκι στο αυτοκίνητο; Εγώ πάντως δεν θα έλεγα όχι. Αν υπάρχει ένα κουμπί που τα αναλαμβάνει όλα αυτά, μάλλον θα το πατούσα.
Τα τελευταία τριάντα χρόνια, η τεχνολογία έχει προσπαθήσει κυρίως να αφαιρέσει από την καθημερινότητά μας ό,τι μας καθυστερεί, μας κουράζει ή μας εκνευρίζει. Δεν χρειάζεται να πας στην τράπεζα, να περιμένεις ταξί, να ψάξεις στον χάρτη, να θυμάσαι έναν αριθμό τηλεφώνου ή να ρωτήσεις έναν περαστικό πού βρίσκεται ο δρόμος. Κάθε μία από αυτές τις αλλαγές έκανε τη ζωή μας ευκολότερη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ευκολία παύει να είναι εργαλείο και γίνεται ιδεολογία. Γιατί τώρα δεν αυτοματοποιούμε απλώς μια δουλειά. Αρχίζουμε να αφήνουμε τη μηχανή να παίρνει τη θέση μας σε όλο και περισσότερες στιγμές της καθημερινότητας.
Η μηχανή δεν θα σου προτείνει μόνο πού να φας. Θα κάνει την κράτηση. Δεν θα σου πει μόνο ποιο προϊόν είναι φθηνότερο. Θα το αγοράσει. Δεν θα σου γράψει τι πρέπει να πεις στην εταιρεία. Θα μιλήσει μαζί της. Δεν χρειάζεται να κατασκευάσουμε κάποιο φτηνό σενάριο όπου ο Ζάκερμπεργκ κάθεται σε ένα υπόγειο και σχεδιάζει να μας κλέψει την ψυχή. Η πραγματικότητα είναι πιο απλή και πιο ανησυχητική. Δεν μας τα παίρνει κανείς· της τα παραδίδουμε εμείς λίγο λίγο επειδή μας βολεύει.
Κάθε νέα τεχνολογία μάς υπόσχεται ότι θα μας επιστρέψει χρόνο. Το email θα μας γλίτωνε χρόνο. Το smartphone θα μας γλίτωνε χρόνο. Πού βρίσκεται όλος αυτός ο χρόνος που έχουμε ήδη κερδίσει;
Και ας μην κοροϊδευόμαστε, κανείς δεν γίνεται πιο άνθρωπος επειδή περίμενε σαράντα λεπτά στο τηλέφωνο για να βρει εκπρόσωπο ή επειδή έχασε μισή μέρα σε μια ουρά. Υπάρχει όμως μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στο να αφαιρείς τη γραφειοκρατία από τη ζωή και στο να αφαιρείς τη συμμετοχή σου από αυτήν.
Κάθε νέα τεχνολογία μάς υπόσχεται ότι θα μας επιστρέψει χρόνο. Το email θα μας γλίτωνε χρόνο. Το smartphone θα μας γλίτωνε χρόνο. Οι εφαρμογές θα μας γλίτωναν χρόνο. Τώρα η τεχνητή νοημοσύνη θα μας επιστρέψει ακόμη περισσότερο. Έχω όμως μια απορία. Πού βρίσκεται όλος αυτός ο χρόνος που έχουμε ήδη κερδίσει; Δεν βλέπω γύρω μου ανθρώπους να απολαμβάνουν αχανείς εκτάσεις ελεύθερης ζωής. Βλέπω ανθρώπους να κοιτούν το κινητό ακόμη και μέσα στο ασανσέρ, σαν λίγα δευτερόλεπτα σιωπής να είναι πια υπερβολικά πολλά. Βλέπω παρέες να κάθονται στο ίδιο τραπέζι και τον καθένα να κοιτάζει το δικό του κινητό, σαν να βρίσκονται μαζί μόνο κατά σύμπτωση. Βλέπω ανθρώπους να είναι διαρκώς συνδεδεμένοι με κάπου αλλού και σχεδόν ποτέ πραγματικά παρόντες εκεί όπου βρίσκονται.
Το πιο ριζικό που φέρνει η νέα AI δεν είναι όσα μπορεί να κάνει. Είναι όσα δεν θα χρειάζεται πια να κάνουμε εμείς. Στην αρχή θα της δώσουμε όσα μισούμε: τις φόρμες, τα παράπονα, τις κρατήσεις. Μετά όσα μας κουράζουν. Μετά όσα μας δυσκολεύουν. Και κάποια στιγμή θα χρειαστεί να αποφασίσουμε ποια ακριβώς είναι η γραμμή ανάμεσα σε αυτό που μας κουράζει και σε αυτό που μας κάνει ανθρώπους.
Γιατί η ζωή είναι γεμάτη τριβές. Περιμένεις, χάνεσαι, επιλέγεις λάθος, μιλάς με ανθρώπους που δεν θα επέλεγες, αλλάζεις γνώμη, βαριέσαι, ανακαλύπτεις κάτι επειδή έψαχνες κάτι άλλο. Μερικές από τις καλύτερες στιγμές της ζωής μας δεν ήταν αποτελεσματικές. Απλώς συνέβησαν.
Και μπορεί μια μέρα να ξυπνήσουμε σε έναν κόσμο όπου όλα λειτουργούν τέλεια. Τα ψώνια έχουν γίνει, τα email έχουν απαντηθεί, το τραπέζι έχει κρατηθεί, κανείς δεν μας καθυστέρησε και κανείς δεν μας χάλασε το πρόγραμμα. Και τότε θα μείνει μία ερώτηση που καμία τεχνολογία δεν θα μπορεί να απαντήσει για εμάς: αν δεν χρειάζεται πια να κάνουμε τίποτε από όλα αυτά, τι θα κάνουμε τελικά με τον χρόνο που κερδίσαμε;
Η Μαύρη Γραμμή γράφεται κάθε πρωί. Μια σκέψη την ώρα που ο κόσμος ξυπνά ή ξανακοιμάται.
Διαβάζεις BlackBook; Πρόσθεσέ μας στις προτιμώμενες πηγές σου στην Google.
Πρόσθεσε το BlackBook στην Google
