Το «Boys Don’t Cry» δεν ήταν ποτέ ένα τραγούδι για έναν χωρισμό

Οι πρώτες νότες ακούγονται και το κοινό δεν περιμένει ούτε δευτερόλεπτο. Χιλιάδες άνθρωποι αρχίζουν να τραγουδούν πριν ακόμη ανοίξει το στόμα του Robert Smith. Είναι από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου ένα τραγούδι παύει να ανήκει στον δημιουργό του και γίνεται μέρος της ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων. Στη σκηνή δεν βλέπεις έναν άνθρωπο που προσπαθεί να επιβληθεί στο κοινό. Βλέπεις έναν άνθρωπο που μοιάζει να νιώθει άβολα ακόμη και μέσα στο ίδιο του το σώμα. Το κραγιόν έχει ξεφύγει από τα χείλη, το μαύρο γύρω από τα μάτια είναι περισσότερο μουτζούρα παρά μακιγιάζ και τα αχτένιστα μαλλιά δείχνουν σαν να αψήφησαν κάθε προσπάθεια να μπουν σε τάξη. Κανείς δεν θα στοιχημάτιζε ότι αυτή η φιγούρα θα επηρέαζε τον τρόπο με τον οποίο ολόκληρες γενιές ανδρών θα μάθαιναν να μιλούν για τα συναισθήματά τους.

Όταν οι Cure εμφανίστηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η εικόνα του άνδρα ήταν ακόμη εγκλωβισμένη σε έναν αυστηρό κώδικα. Έπρεπε να είναι δυνατός, αυτάρκης, αμίλητος απέναντι στον πόνο. Να αντέχει. Να μη λυγίζει. Να μη δείχνει ποτέ πόσο μπορεί να τον διαλύσει ένας χωρισμός, μια απώλεια ή μια αποτυχία. Δεν ήταν απλώς μια κοινωνική προσδοκία, ήταν σχεδόν κανόνας ενηλικίωσης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον κυκλοφόρησε ένα τραγούδι με έναν τίτλο που όλοι αναγνώριζαν, γιατί σχεδόν όλοι τον είχαν ακούσει κάποια στιγμή ως συμβουλή ή ως εντολή: Boys Don’t Cry.

Η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από το τραγούδι είναι ότι πρόκειται για μια ιστορία χαμένου έρωτα. Ο έρωτας είναι μόνο η αφορμή. Το πραγματικό θέμα είναι η αγωνιώδης προσπάθεια ενός ανθρώπου να μη φανεί πόσο έχει πληγωθεί. Για σχεδόν τρία λεπτά ο Robert Smith προσπαθεί να παίξει τον ρόλο που του έμαθαν από παιδί. Του άνδρα που δεν λυγίζει, που προσπαθεί να κρατήσει τον έλεγχο, να πείσει τον εαυτό του ότι μπορεί να φύγει χωρίς να κοιτάξει πίσω, ότι μπορεί να προσποιηθεί πως τίποτα δεν τον άγγιξε. Και ύστερα έρχεται μια μόνο φράση που γκρεμίζει όλο αυτό το οικοδόμημα: I would break down at your feet. Πέντε λέξεις. Τίποτε περισσότερο.

Αρκούν όμως για να αποκαλύψουν ότι πίσω από τη μάσκα δεν υπάρχει ένας άνδρας που δεν πονά. Υπάρχει ένας άνθρωπος που πονά όσο όλοι οι άλλοι. Εκεί βρίσκεται η πραγματική δύναμη του τραγουδιού. Ο τίτλος δεν εκφράζει την άποψη του Robert Smith. Εκφράζει την άποψη της κοινωνίας. Είναι η φράση που άκουσαν γενιές αγοριών μεγαλώνοντας. Μην κλάψεις. Μην παραδεχτείς ότι φοβάσαι. Μην αφήσεις κανέναν να καταλάβει πόσο σε διέλυσε αυτό που συνέβη. Το ίδιο το τραγούδι, όμως, κάνει ακριβώς το αντίθετο. Δεν υποστηρίζει ότι οι άνδρες δεν κλαίνε. Αποκαλύπτει το κόστος του να περνάς μια ολόκληρη ζωή προσπαθώντας να αποδείξεις ότι δεν θα κλάψεις.

Διαβασε και αυτό στο Black Book:

Γιατί οι Cure ακούγονται σήμερα πιο επίκαιροι από ποτέ

Αυτό έκανε τον Robert Smith να ξεχωρίζει πολύ πριν γίνει ένας από τους πιο επιδραστικούς μουσικούς της γενιάς του. Δεν προσπάθησε ποτέ να ενσαρκώσει το πρότυπο του άτρωτου rock star. Δεν τραγουδούσε σαν άνθρωπος που είχε όλες τις απαντήσεις ούτε σαν κάποιος που ήθελε να επιβληθεί στο κοινό του. Έγραφε για τη μοναξιά, την αμφιβολία, τις εμμονές, τον φόβο της εγκατάλειψης και τις μικρές ή μεγάλες ήττες που κουβαλά σχεδόν κάθε άνθρωπος. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι δεν ένιωσε ποτέ την ανάγκη να απολογηθεί γι’ αυτή την ευαισθησία. Σε μια εποχή που η σκληρότητα παρουσιαζόταν ως προϋπόθεση του ανδρισμού εκείνος ανέβηκε στη σκηνή χωρίς καμία πανοπλία.

Γι’ αυτό κάθε γενιά ανακαλύπτει ξανά τους Cure. Δεν έδιναν ποτέ απαντήσεις. Έδιναν φωνή σε συναισθήματα που οι περισσότεροι δυσκολεύονταν να παραδεχτούν. Και πολλές φορές αυτό αποδεικνύεται πιο ισχυρό από οποιαδήποτε επίδειξη δύναμης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Boys Don’t Cry δεν αντιμετωπίστηκε εξαρχής ως το πολιτισμικό σύμβολο που θεωρείται σήμερα. Σαν να χρειάστηκε να αλλάξει πρώτα ο κόσμος για να καταλάβουμε πραγματικά τι έλεγε ο Robert Smith. Όταν κυκλοφόρησε οι περισσότεροι άκουσαν μια σπουδαία ποπ μελωδία. Χρόνια αργότερα άρχισαν να ακούν και όλα όσα υπήρχαν κάτω από αυτήν. Την αμηχανία, τον φόβο, την ευαλωτότητα και την αδυναμία ενός ανθρώπου να χωρέσει μέσα στον ρόλο που του είχε γράψει η κοινωνία.

Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν μισό αιώνα μετά το τραγούδι εξακολουθεί να ακούγεται σύγχρονο. Ζούμε σε μια εποχή όπου οι άνδρες μιλούν περισσότερο από ποτέ για την ψυχική τους υγεία, για το άγχος, τη μοναξιά και την πίεση να ανταποκριθούν σε πρότυπα που δεν επέλεξαν οι ίδιοι. Η συζήτηση αυτή μοιάζει καινούργια, όμως ο Robert Smith την είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Όχι με ομιλίες, ούτε με συνθήματα, αλλά με ένα τρίλεπτο τραγούδι που μιλούσε για όλα όσα ένας άνδρας είχε μάθει να μη λέει ποτέ. Η επιρροή του δεν βρίσκεται μόνο στους αμέτρητους καλλιτέχνες που δανείστηκαν κάτι από την αισθητική ή τον ήχο των Cure. Βρίσκεται κυρίως στο ότι απέδειξε πως η ευαλωτότητα δεν ακυρώνει τη δύναμη. Την κάνει ανθρώπινη. Και αυτή είναι η σημαντικότερη κληρονομιά του. Δεν άλλαξε τον κόσμο επειδή προσπάθησε να τον διορθώσει. Τον άλλαξε επειδή αρνήθηκε να υποδυθεί κάποιον που δεν ήταν.

Μερικά τραγούδια γίνονται επιτυχίες τη στιγμή που κυκλοφορούν. Άλλα χρειάζονται δεκαετίες μέχρι να αποκαλύψουν το πραγματικό τους νόημα. Το Boys Don’t Cry είναι ένα τέτοιο τραγούδι. Δεν ήταν ποτέ απλώς ένα τραγούδι για έναν χωρισμό. Ήταν ένα τραγούδι για όλα όσα ένας άνδρας πίστευε ότι έπρεπε να κρύψει. Σχεδόν πενήντα χρόνια μετά, το Boys Don’t Cry ακούγεται διαφορετικά. Οι νότες είναι ίδιες. Οι στίχοι επίσης. Εκείνο που άλλαξε είναι η εποχή και η γενιά που τους ακούει.