Η δικαστική έρευνα για πιθανή χειραγώγηση αγώνων δοκιμάζει την αξιοπιστία του ελληνικού μπάσκετ. Τι πρέπει να αλλάξει στη διαιτησία, στη διοίκηση και στους μηχανισμούς ελέγχου ώστε οι φίλαθλοι να μπορούν ξανά να εμπιστευτούν το παιχνίδι;
Η εμπιστοσύνη στο ελληνικό μπάσκετ δεν μετριέται με τα τρόπαια που έχουν κατακτήσει οι ομάδες του. Μετριέται την ώρα που ένας διαιτητής σφυρίζει ένα δύσκολο φάουλ και ο φίλαθλος ακόμη κι αν διαφωνεί, πιστεύει ότι η απόφαση πάρθηκε χωρίς παρεμβάσεις. Αυτό ακριβώς είναι το κεφάλαιο που κινδυνεύει σήμερα να χαθεί. Η δικαστική έρευνα για καταγγελλόμενη χειραγώγηση αγώνων, με συλλήψεις προσώπων της διοίκησης και της διαιτησίας και πληροφορίες για περίπου 50 αναμετρήσεις υπό εξέταση, θέτει σοβαρά ερωτήματα. Οι κατηγορίες δεν αποτελούν καταδίκες· η Δικαιοσύνη οφείλει να εξετάσει τις ευθύνες κάθε προσώπου χωριστά. Αλλά οι θεσμοί του αθλήματος δεν μπορούν να αναστείλουν τη λειτουργία τους περιμένοντας την τελευταία δικαστική απόφαση. Έχουν τη δική τους δουλειά να κάνουν.
Ας αρχίσουμε από το προφανές: ποιος ορίζει τους διαιτητές, με ποια κριτήρια και ποιος ελέγχει τον ορισμό; Αυτές οι απαντήσεις πρέπει να βρίσκονται δημόσια, σε γλώσσα που καταλαβαίνει οποιοσδήποτε φίλαθλος. Η αξιολόγηση των διαιτητών να στηρίζεται σε σταθερούς κανόνες, οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων να δηλώνονται και οι πειθαρχικές διαδικασίες να έχουν γνωστό χρονοδιάγραμμα. Το δικαίωμα προσφυγής πρέπει να είναι σαφές για όλους. Η διαφάνεια δεν θα εξαφανίσει τα λάθη. Θα επιτρέπει όμως να ελέγχεται ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται.
Το επόμενο βήμα είναι ένας πραγματικά ανεξάρτητος έλεγχος. Όχι μια επιτροπή που θα συγκροτηθεί από όσους καλείται να αξιολογήσει, ούτε ένα πόρισμα που θα μείνει σε κάποιο συρτάρι. Εξωτερικοί ειδικοί στην αθλητική ακεραιότητα και στην οικονομική εποπτεία μπορούν να εξετάσουν τους ορισμούς, τις αρμοδιότητες, τις διαδικασίες καταγγελιών και τις σχέσεις ανάμεσα στις διοργανώτριες αρχές, τους συλλόγους και τη διαιτησία. Τα συμπεράσματα και το σχέδιο διορθώσεων πρέπει να δημοσιοποιηθούν, με σεβασμό στις εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες και στα προσωπικά δεδομένα.
Η οικονομική εποπτεία δεν πρέπει να μείνει έξω από αυτόν τον έλεγχο. Χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες για τις αμοιβές, τις συμβάσεις, τις πιθανές εξαρτήσεις και τη δήλωση ασυμβίβαστων. Όταν ένα πρόσωπο συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν συλλόγους ή διαιτητές, πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί αν έχει σχέση που απαιτεί αποχή. Οι κανόνες να ισχύουν πριν από το πρόβλημα, όχι να ανακαλύπτονται όταν ξεσπά μια κρίση.
Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας απαιτεί και από τις ομάδες να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Η διαφάνεια δεν μπορεί να αποτελεί αίτημα μόνο ύστερα από μια ήττα.
Υπάρχει και το ζήτημα εκείνων που γνωρίζουν αλλά φοβούνται να μιλήσουν. Ένας νεαρός διαιτητής ή ένας προπονητής μικρής ομάδας μπορεί να θεωρεί ότι η καταγγελία θα του κλείσει πόρτες. Η Ελλάδα έχει ήδη την Εθνική Πλατφόρμα Αθλητικής Ακεραιότητας (ΕΠΑΘΛΑ), ενώ η FIBA διαθέτει μηχανισμό εμπιστευτικών αναφορών. Το ερώτημα είναι αν οι άνθρωποι του μπάσκετ γνωρίζουν πώς χρησιμοποιούνται και πιστεύουν ότι προστατεύονται. Χρειάζεται εκπαίδευση, πραγματική προστασία από αντίποινα και δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στοιχείων για το πόσες υποθέσεις εξετάζονται και με ποια αποτελέσματα.
Στα εφηβικά και σχολικά πρωταθλήματα η υποχρέωση αυτή είναι ακόμη μεγαλύτερη. Ένα παιδί που μαθαίνει τους κανόνες του παιχνιδιού πρέπει να ξέρει επίσης πού μπορεί να αναφέρει μια ύποπτη προσέγγιση. Και οι γονείς του να γνωρίζουν ότι η καταγγελία δεν θα το εκθέσει. Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας απαιτεί και από τις ομάδες να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Η διαφάνεια δεν μπορεί να αποτελεί αίτημα μόνο ύστερα από μια ήττα. Οι σύλλογοι οφείλουν να τεκμηριώνουν τις καταγγελίες τους, να σέβονται τις διαδικασίες ελέγχου και να αποφεύγουν να μετατρέπουν κάθε αμφισβητούμενη διαιτητική απόφαση σε υπόθεση διαφθοράς. Η απαίτηση για ανεξάρτητη διαιτησία αποκτά πραγματική αξία όταν ισχύει για όλους, ακόμη και όταν οι αποφάσεις δεν ευνοούν εκείνους που την επικαλούνται. Ο ίδιος κανόνας πρέπει να ισχύει για τον ισχυρό και τον αδύναμο, από την πρώτη κατηγορία μέχρι τα αναπτυξιακά πρωταθλήματα.
Ούτε το παρελθόν μπορεί να ξαναγραφτεί με φήμες. Αν προκύψουν αποδείξεις για συγκεκριμένους αγώνες, θα πρέπει να εξεταστούν από τα αρμόδια όργανα. Η αναδρομική αμφισβήτηση τίτλων χωρίς τεκμηρίωση θα επιτείνει την κρίση. Το κοινό χρειάζεται αποδείξεις, όχι μια καινούργια εκδοχή του ίδιου οπαδικού καβγά.
Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας χρειάζεται και προθεσμίες. Μέσα στους επόμενους τρεις μήνες θα μπορούσαν να δημοσιοποιηθούν τα κριτήρια ορισμών, το σχέδιο ανεξάρτητου ελέγχου και οι διαδικασίες καταγγελιών. Μέσα σε έναν χρόνο, ένας απολογισμός να δείξει ποιες αλλαγές έγιναν, ποιες έμειναν στα χαρτιά και γιατί. Χωρίς τέτοια λογοδοσία, ακόμη και οι καλύτερες εξαγγελίες θα ξεχαστούν με το επόμενο ντέρμπι.
Η Δικαιοσύνη θα κρίνει πρόσωπα και πράξεις. Η διοίκηση του μπάσκετ οφείλει να δείξει με δημοσιευμένους κανόνες και ελέγξιμες αποφάσεις, ποιος ασκεί την εξουσία και ποιος την εποπτεύει. Ο πρώτος απολογισμός αυτής της προσπάθειας πρέπει να έχει ημερομηνία. Και να είναι δημόσιος.
Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;
