Fauda: Όταν η πραγματικότητα ξεπέρασε ακόμη και το σενάριο

Πριν από χρόνια, το Fauda είχε φανταστεί ένα σενάριο που ακόμη και οι ίδιοι οι δημιουργοί του θεώρησαν υπερβολικό. Ο Lior Raz είχε προτείνει μια ιστορία στην οποία ένοπλοι θα περνούσαν τα σύνορα, θα καταλάμβαναν μια ολόκληρη κοινότητα και θα απήγαγαν Ισραηλινούς. Ο Avi Issacharoff απέρριψε την ιδέα. Του φάνηκε υπερβολικό ακόμη και για μια σειρά που είχε χτίσει την έντασή της πάνω στην πιθανότητα ότι όλα αυτά θα μπορούσαν να συμβούν στ’ αλήθεια. Στις 7 Οκτωβρίου 2023 η πραγματικότητα έκανε αυτό που η αίθουσα σεναρίου είχε θεωρήσει υπερβολικό. Εκεί αρχίζει πραγματικά η πέμπτη σεζόν του Fauda: τη στιγμή που η σειρά ανακαλύπτει ότι η πραγματικότητα έχει ξεπεράσει ακόμη και όσα η ίδια θεωρούσε δυνατά.

Για τέσσερις σεζόν το Fauda ισορροπούσε ανάμεσα στη μυθοπλασία και σε μια πραγματικότητα που έμοιαζε πάντα επικίνδυνα κοντά. Έπαιρνε την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση, τη βία, τις μυστικές επιχειρήσεις, τις τρομοκρατικές επιθέσεις, την κατοχή και την πολιτική και τα μετέτρεπε σε τηλεοπτική σειρά. Όσο σκληρή κι αν γινόταν η ιστορία του Doron και της μονάδας του, η μυθοπλασία κρατούσε ακόμη μια μικρή απόσταση από την πραγματικότητα. Μετά την 7η Οκτωβρίου αυτή η απόσταση σχεδόν εξαφανίστηκε. Οι Lior Raz και Avi Issacharoff δούλευαν ήδη πάνω στην πέμπτη σεζόν όταν ήρθε η 7η Οκτωβρίου. Από εκείνη τη στιγμή, ό,τι είχαν σχεδιάσει μέχρι τότε έπαψε να λειτουργεί. Ο Issacharoff έχει εξηγήσει ότι μια σειρά τόσο στενά δεμένη με την πραγματικότητα του Ισραήλ και της Μέσης Ανατολής δεν μπορούσε να αγνοήσει αυτό που είχε συμβεί. Το σενάριο ξαναγράφτηκε. Η νέα σεζόν τοποθετείται κυρίως δύο χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου, ενώ δύο από τα έντεκα επεισόδιά της επιστρέφουν στην ίδια εκείνη ημέρα μέσα από την εμπειρία των χαρακτήρων.

Μόνο που αυτή τη φορά η αλλαγή δεν αφορούσε αποκλειστικά τους χαρακτήρες. Ο Matan Meir, μέλος της ομάδας παραγωγής και των τεσσάρων προηγούμενων σεζόν, σκοτώθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2023 ενώ υπηρετούσε ως έφεδρος στη βόρεια Γάζα. Ο Idan Amedi, ο Sagi της σειράς, τραυματίστηκε σοβαρά στις αρχές του 2024 ενώ υπηρετούσε και εκείνος στη Γάζα. Οι άνθρωποι που επί χρόνια αναπαριστούσαν έναν πόλεμο επέστρεφαν τώρα σε μια παραγωγή έχοντας χάσει ανθρώπους και έχοντας τραυματιστεί μέσα σε έναν πραγματικό πόλεμο. Η βία δεν μπορούσε πλέον να λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός πλοκής. Ο Doron, που στις προηγούμενες σεζόν έμοιαζε να χρειάζεται ελάχιστη αφορμή για να επιστρέψει στη δράση, εμφανίζεται τώρα να προσπαθεί πρώτα να καταλάβει τι έχει συμβεί μέσα του. Πηγαίνει σε θεραπευτή, προσπαθεί να επεξεργαστεί το μετατραυματικό στρες και ο Raz μιλά για ανθρώπους βαθιά τραυματισμένους από όσα έχουν ζήσει, όχι για πολεμιστές που περιμένουν απλώς την επόμενη μάχη.

Δίπλα στο fauda, το «χάος», εμφανίζεται έτσι μια δεύτερη αραβική λέξη: tha’r, εκδίκηση αίματος. Οι δημιουργοί σκέφτηκαν ακόμη και να ονομάσουν τη σεζόν Fauda Tha’r. Για τον Issacharoff, το tha’r δεν είναι απλώς η επιθυμία να ανταποδώσεις ένα χτύπημα. Είναι μια υποχρέωση εκδίκησης που περνά από τον έναν θάνατο στον επόμενο και μαζί της έρχεται μια ερώτηση που η σειρά προσπαθεί πλέον να βάλει στο κέντρο της: όταν η εκδίκηση πραγματοποιηθεί, τι ακριβώς έχει αλλάξει; Η τηλεόραση αγαπά την εκδίκηση επειδή διαθέτει εξαιρετική δραματουργία. Υπάρχει μια απώλεια, ένας στόχος, μια καταδίωξη και κάποια στιγμή ένα τέλος. Κάποιος σου πήρε κάτι, τον βρίσκεις, τον αντιμετωπίζεις, πέφτουν οι τίτλοι. Στην πραγματική ζωή όμως οι τίτλοι δεν πέφτουν.

Εκεί βρίσκεται και το δυσκολότερο μέρος αυτής της σεζόν. Το Fauda κοιτάζει την 7η Οκτωβρίου από την ισραηλινή εμπειρία των ανθρώπων που το δημιούργησαν. Αυτό είναι ταυτόχρονα κατανοητό και αποκαλυπτικό, γιατί κάθε έργο που προσπαθεί να αφηγηθεί έναν πόλεμο αποφασίζει αναγκαστικά ποιον θα κοιτάξει, ποια απώλεια θα πλησιάσει και τι θα αφήσει έξω από το κάδρο. Κριτικές της πέμπτης σεζόν έχουν ήδη επισημάνει αυτή την επιλογή: η νέα σεζόν επιστρέφει με μεγάλη έμφαση στην 7η Οκτωβρίου και στις συνέπειές της για την ισραηλινή κοινωνία. Η καταστροφή στη Γάζα και η πλευρά των Παλαιστινίων μένουν σε μεγάλο βαθμό έξω από το κάδρο. Και αυτή η επιλογή λέει κάτι ουσιαστικό για τον τρόπο με τον οποίο το Fauda αφηγείται πλέον τη σύγκρουση.

Διάβασε στο Black Book:

Netflix τον Σεπτέμβριο: 8 σειρές και ταινίες που αξίζει πραγματικά να δεις

Για χρόνια η σειρά κέρδισε μεγάλο μέρος της διεθνούς απήχησής της επειδή δεν περιορίστηκε στην απλούστερη εκδοχή ενός κόσμου χωρισμένου σε ήρωες και ανώνυμους εχθρούς. Οι Παλαιστίνιοι χαρακτήρες είχαν οικογένειες, επιθυμίες, φόβους και αντιφάσεις. Οι Ισραηλινοί πρωταγωνιστές μπορούσαν να είναι θαρραλέοι και ταυτόχρονα βίαιοι, πιστοί και ταυτόχρονα καταστροφικοί. Το βλέμμα της σειράς ήταν εξαρχής ισραηλινό, αλλά μεγάλο μέρος της μυθοπλασίας προερχόταν από την παραδοχή ότι και στην απέναντι πλευρά υπήρχαν ζωές που δεν μπορούσαν να περιοριστούν στον ρόλο του στόχου. Μετά την 7η Οκτωβρίου αυτή η παραδοχή γίνεται πολύ πιο δύσκολη και εδώ η πέμπτη σεζόν αποκτά σημασία μεγαλύτερη από την ποιότητά της ως τηλεοπτικού σειρά. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν το Fauda μπορεί να εξηγήσει τον πόλεμο. Δεν μπορεί, και πιθανότατα καμία τηλεοπτική σειρά δεν μπορεί. Το ερώτημα είναι αν μια μυθοπλασία μπορεί να εξακολουθήσει να βλέπει άνθρωπο στην απέναντι πλευρά όταν οι ίδιοι οι δημιουργοί της έχουν πληγωθεί από τη σύγκρουση που προσπαθούν να αφηγηθούν. Αυτό είναι δυσκολότερο από οποιαδήποτε σκηνή μάχης.

Η τηλεόραση διαθέτει ένα προνόμιο που η ζωή δεν έχει. Μπορείς να ξαναγυρίσεις μια σκηνή, να αλλάξεις έναν διάλογο, να κόψεις ένα πλάνο, να ξαναγράψεις έναν χαρακτήρα. Μπορείς ακόμη και να απορρίψεις μια ιστορία επειδή σου φαίνεται υπερβολική. Για τέσσερις σεζόν το Fauda προσπαθούσε να κάνει την πραγματικότητα να μοιάζει με τηλεόραση. Στην πέμπτη σεζόν, η πραγματικότητα μπήκε μέσα στην τηλεόραση και αυτή τη φορά όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους δεν επιστρέφει στη θέση της.