Γιούλα Μπούνταλη: «Η ντροπή είναι μόνο στο βλέμμα του άλλου»

Μια ζωντανή καταγραφή του σεξ, της εργασίας και της εγκληματικότητας στον 21ο αιώνα, μια παλλόμενη αποτύπωση των σωμάτων ως πεδία έντασης, έρωτα και διεκδίκησης. Η συλλογή κειμένων του Αϊρίν Σιλτ, “The Tricking Hour” μεταφέρεται στη θεατρική σκηνή από τους Γιούλα Μπούνταλη και Τζέιμι Μπράντλι, σε ερμηνεία της πρώτης, σκηνοθεσία του δεύτερου και δραματουργία από κοινού. Η αναμέτρηση με την αγάπη, η ανάγκη για κοινότητα και η προσφορά κόντρα στην σκληρότητα των νόμων και των προκαταλήψεων ενσαρκώνονται μέσω της Γιούλας Μπούνταλη στη σκηνή σε μια οπτικά πολυεπίπεδη και ευφάνταστη πολυμεσική παράσταση που αναμιγνύει μια δυναμική σόλο ερμηνεία με ιστορίες από σκανδαλώδεις ζωές και παθιασμένες φωνές της κοινότητας.

Το Σάββατο 3 Οκτωβρίου μετά την παράσταση «Ώρα για κόλπα» θα ακολουθήσει συζήτηση με τον συγγραφέα Irene Silt. Σε αναμονή αυτής της βραδιάς, κι ενώ οι παραστάσεις ήδη έχουν ξεκινήσει στον χώρο Τζάμια Κρύσταλλα, η Γιούλα Μπούνταλη απαντάει στις ερωτήσεις του Blackbook.

Πότε πρωτοσυναντήθηκες με την καλτ συλλογή κειμένων του Αϊρίν Σιλτ The Tricking Hour και ποια ήταν η πρώτη εντύπωση που σχημάτισες;

Το καλοκαίρι του 2023 προσπαθούσα ακόμα να κατανοήσω την εμπειρία που είχαν ζήσει τα σώματά μας και οι ζωές μας μετά την πανδημία του κόβιντ. Προσπαθούσα να συνειδητοποιήσω πώς μέσα σε λίγες μέρες όλος ο πλανήτης είχε αλλάξει ριζικά τον τρόπο που έβλεπε το σώμα του και τα σώματα των άλλων ανθρώπων και το πόσο γρήγορα προσαρμοστήκαμε σε οδηγίες και νόμους που λίγους μήνες μετά δεν έβγαζαν νόημα ούτε καν επιστημονικό. Ένιωθα ότι το πεδίο της διεκδίκησης και της έντασης ήταν το σώμα μου. Αναζητώντας ανεξάρτητες φωνές του σήμερα στην ποίηση και τη λογοτεχνία που μιλάνε για το σώμα μαγεύτηκα από την συλλογή Permanent Volta της Ρόσι Στόκτον όπου το σώμα σαν πεδίο έντασης, έρωτα και διεκδίκησης πρωταγωνιστεί. Λίγα κλικ μετά η αναζήτησή μου μού αποκάλυψε μια συνέντευξη που είχε δώσει μαζί με μια άλλη ποιήτρια – τότε she/her σήμερα he/ him – με το όνομα Irene Silt. Τότε συνάντησα την Ώρα για Κόλπα. The Tricking Hour. Βυθίστηκα σε αυτόν τον τίτλο και αφέθηκα στην ιδέα των κόλπων. Τα τρικ, τα κόλπα, λέξεις που μου θυμίζουν τις ψευδαισθήσεις, τις ικανότητες των σωμάτων να μας εξαπατήσουν, να μας διασκεδάσουν, τους ταχυδακτυλουργούς, τους παράνομους αλλά και τις κοιλότητες των σωμάτων μας.

Γιατί χαρακτηρίζεται καλτ η συγκεκριμένη συλλογή;

Αυτή η συλλογή έρχεται από έναν κόσμο που τον κατατάσσουμε στην «περιφέρεια» και όχι στο «κέντρο» της πλειοψηφίας των αφηγήσεων. Είναι ένας κόσμος από νησίδες που μας συνδέουν με κάτι που δεν είναι προφανές. Και για αυτό είναι σπάνιο και πολύτιμο. Και ως τέτοιο έχει φανατικούς θαυμαστές.

Πού εστιάζει η θεατρική μεταφορά των κειμένων αυτών; Ποιος είναι ο κεντρικός άξονας που διατρέχει την παράσταση;

Από την πρώτη στιγμή που διάβασα αυτό το κείμενο ένιωσα ότι είναι μια δυνατή και κρυστάλλινη φωνή που μιλάει για την ανθρώπινη κοινότητα. Το θέατρο είναι για μένα ο τόπος που μπορούμε να ακούσουμε και να μοιραστούμε αυτές τις φωνές. Είναι οι φωνές της ανθρώπινης κοινότητας. Η παράσταση που έχουμε φτιάξει ενορχηστρώνεται γύρω από αυτή τη φωνή και τις εμπειρίες που μεταφέρει και αντηχεί.

Στη πορεία των προβών ποια στοιχεία ανακάλυψες ως δομικά υλικά του χαρακτήρα της σεξεργάτριας που υποδύεσαι;

Θα έλεγα ότι μέσα από τις πρόβες ανακάλυψα ότι το πρόσωπο που αφηγείται δεν είναι ένα αλλά πολλά. Είναι ένα σύνολο από εμπειρίες των οποίων τα πιο δομικά στοιχεία είναι η ωμότητα που φέρει κάθε σώμα, η έγνοια της επιβίωσης, η αναμέτρηση με την αγάπη και η ανάγκη για κοινότητα και η προσφορά κόντρα στην σκληρότητα των νόμων και των προκαταλήψεων.

«Ο χρόνος δεν μου έβγαζε ποτέ κανένα νόημα. Ή, για να το πω καλύτερα, μου λένε πως ο τρόπος που περιγράφω πώς βιώνω τον χρόνο δεν βγάζει κανένα νόημα. Είμαι τόσο ξεκομμένη από κάθε κοινό μέτρημά του που αμφισβητώ ότι υπάρχει μονάδα μέτρησης ικανή να τον χωρέσει. Νομίζω αυτό με κάνει καλή πόρνη.» Πώς αντιλαμβάνεται την έννοια του χρόνου η σεξεργάτρια του έργου; Πώς εκφράζει αυτή η αντίληψή της την επιθυμία να επαναπροσδιοριστεί κοινωνικά η έννοια του χρόνου;

Είναι μια ερώτηση που θέλω να κάνω και γω στον συγγραφέα Αϊρίν Σιλτ στις 3/10 όταν θα έρθει και θα μας μιλήσει μετά την παράσταση. Για μένα μέσα από την επαφή μου με το έργου του η εμπειρία του χρόνου έχει μαλακώσει ή λυγίσει σαν τα ρολόγια στους πίνακες του Νταλί, και έχει αποκτήσει μια αίσθηση που δεν είναι εξωτερική μόνο, το τικ τακ των ρολογιών, αλλά εσωτερική και καθορίζεται από τα σώματά μας. Θυμάμαι όταν ήταν ο πατέρας μου στο νοσοκομείο όταν περιμέναμε. Φροντίζαμε και περιμέναμε… Δεν υπάρχει όντως μονάδα μέτρησης που να μπορεί να εξηγήσει πώς τόσες ώρες διαρκούν λιγότερο από τη μια στιγμή.

Μέσα στον καπιταλισμό πώς το γυναικείο σώμα διεκδικεί την αυτοδιάθεση του;

Μέσα στον καπιταλισμό όλα τα σώματα διεκδικούν την αυτοδιάθεσή τους γιατί όλα καταπιέζονται και μειώνονται σε μονάδες παραγωγής μέχρι να χάσουν την αξία τους και μετά να πεταχτούν στο περιθώριο. Δεν είναι κάτι θεωρητικό είναι κάτι που ζούμε όλες και όλοι καθημερινά. Η αγωνία του να παράγουμε, να είμαστε αρκετά δυνατές και δυνατοί στοιχειώνει κάθε μας στιγμή. Ζώντας σε αυτό το σύστημα που δηλώνει ότι στηρίζεται στους ανθρώπους σαν μονάδες και όχι σαν κοινότητες φροντίδας νιώθουμε πανικό να είμαστε ή να δείχνουμε συνέχεια υγιείς και ισχυρές, ισχυροί. Τα γυναικεία σώματα είναι σε ακόμα πιο δεινή θέση γιατί δέχονται από την παιδική ηλικία ακόμα μεγαλύτερη, διαχρονική και συστηματική επίθεση. Και αυτός είναι ο αγώνας μας. Όπως γράφει σε ένα ποίημά του ο Σιλτ «Υπάρχει μια ιδέα ότι φεμινισμός θα πει να ζεις με τις συνέπειες. Ακρωτηριασμένα σώματα αφηγούνται τις ακρωτηριασμένες τους ζωές».

Υπάρχει μονοπάτι που οδηγεί στην συνθήκη όπου κάθε γυναίκα θα έχει -αυτή και μόνο αυτή- τον έλεγχο του σώματός της;

Το μονοπάτι ξεκινάει για την κάθε μία σε διαφορετικό σημείο της διαδρομής της. Μακάρι να ξεκινάει από την παιδική ηλικία μαθαίνοντας να παρατηρεί και να αγαπάει το σώμα της και να μαθαίνει από αυτό αντί να το παραμορφώνει για να προσαρμοστεί στις παραμορφωμένες προβολές και την άγνοια των ανθρώπων γύρω της. Να μάθει ότι η ντροπή είναι μόνο στο βλέμμα του άλλου και ποτέ σε εκείνη. Ότι η βία είναι μια παραβίαση που θέλει να την καθυποτάξει και απαιτεί ισχυρή ανταπάντηση και ίαση. Στην δική μου ζωή όλα αυτά ήταν ρευστά και έπρεπε να τα ανακαλύψω μόνη μου με άλλες φίλες και φίλους που πίστευαν τα ίδια. Είμαι ευγνώμων σε όλες και όλους τους που πιστέψαμε η μία την άλλη και δεν είπαμε αυτό που ακούγαμε τόσο πολύ μεγαλώνοντας: «άντρας είναι… έπρεπε να πρόσεχες περισσότερο». Για μένα είναι πλέον καθαρό ότι η αυτοδιάθεση είναι απειλητική για ένα σύστημα που απεχθάνεται και υπονομεύει την ελευθερία των ανθρώπων.

«Πώς θα ήταν ο κόσμος αν τα συναισθήματα ήταν το παν, η βαρεμάρα και η δουλειά το τίποτα;» Αλήθεια, πώς θα ήταν;

Θα ήταν σκανδαλώδες. Θα έπρεπε να μάθουμε να ζούμε ξανά από την αρχή. Θα ήταν σαν να ξυπνάμε από έναν λήθαργο. Θα γιατρεύονταν οι εργασιομανείς. Θα είχαμε έμπνευση, νέες ανακαλύψεις και ελπίδα.

Αν σου έλεγαν ότι πρέπει να επιλέξεις έναν μοναδικό θεατή που θα παρακολουθήσει την παράσταση, ποιον θα επέλεγες και γιατί;

Συχνά σκέφτομαι αυτό που λέει η Μάγια Αγγέλου, «όταν βγαίνω να μιλήσω φέρνω μαζί μου όλους τους ανθρώπους που αγαπώ, που φέρνουν φως στην ζωή μου». Σκέφτομαι, λοιπόν, ότι ίσως ποτέ δεν είναι μόνο ένας θεατής. Ότι ποτέ δεν είμαστε και μεις μόνοι.

Info: Ώρα για Κόλπα / The Tricking Hour του Irene Silt, σε σκηνοθεσία Τζέιμι Μπράντλι με τη Γιούλα Μπούνταλη. Στον χώρο Tζάμια Κρύσταλλα (Αγίου Όρους 10).