Το WORLD CUP CULTURE επιστρέφει στα Παγκόσμια Κύπελλα που διαμόρφωσαν τον 20ό και τον 21ο αιώνα. Από το Μοντεβιδέο του 1930 μέχρι το Κατάρ του 2022, κάθε Μουντιάλ αφηγείται μια ιστορία που ξεπερνά τα όρια του ποδοσφαίρου. Ιστορίες για πολιτική, κοινωνία, πολιτισμό, μνήμη και ανθρώπους που άφησαν το αποτύπωμά τους στην εποχή τους.
Στο 29ο λεπτό του ημιτελικού ο φωτεινός πίνακας του Mineirão έγραφε Βραζιλία 0 – Γερμανία 5. Δεν ήταν το τελικό σκορ. Ήταν το σκορ που έκανε τον χρόνο να σταματήσει. Οι κάμερες άφησαν για λίγο τον αγωνιστικό χώρο και στράφηκαν στις εξέδρες. Ένα παιδί έκλαιγε φορώντας τη φανέλα του Νταβίντ Λουίζ. Ένας ηλικιωμένος κρατούσε ένα αντίγραφο του Παγκοσμίου Κυπέλλου σαν να προσπαθούσε να προστατεύσει κάτι πολύ πιο εύθραυστο από ένα τρόπαιο. Μια γυναίκα κοιτούσε τον πίνακα χωρίς να αντιδρά. Δεν υπήρχε ο θυμός που συνοδεύει συνήθως μια βαριά ήττα. Υπήρχε σιωπή. Μια σιωπή που δεν ταίριαζε σε ποδοσφαιρικό γήπεδο. Εκείνη τη στιγμή δεν κατέρρεε μόνο μια ομάδα. Κατέρρεε ένας μύθος.
Το 7-1 έγινε το πιο διάσημο αποτέλεσμα στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων. Όχι επειδή ήταν η μεγαλύτερη νίκη σε ημιτελικό. Αλλά επειδή έμοιαζε αδιανόητο. Η Βραζιλία ποτέ δεν ήταν μία άχαστη ομάδα. Το είχε κάνει το 1950 απέναντι στην Ουρουγουάη και είχε μετατρέψει εκείνη την ήττα σε εθνικό τραύμα. Εκείνο που κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ήταν ότι η χώρα που δίδαξε στον κόσμο πως το ποδόσφαιρο είναι χαρά, φαντασία και ελευθερία θα έμοιαζε ξαφνικά τόσο ανήμπορη μπροστά στα μάτια ολόκληρου του πλανήτη. Το σκορ έγινε σύμβολο. Η πραγματική ιστορία όμως είχε αρχίσει πολύ πριν από εκείνο το βράδυ.
Όταν η FIFA ανέθεσε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014 στη Βραζιλία η απόφαση έμοιαζε σχεδόν αυτονόητη. Η χώρα των πέντε τίτλων, του Πελέ, του Γκαρίντσα, του Ζίκο, του Ρομάριο και του Ρονάλντο θα φιλοξενούσε ξανά τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση του κόσμου εξήντα τέσσερα χρόνια μετά το Μαρακανά. Ήταν η ευκαιρία να παρουσιάσει μια νέα εικόνα. Μια οικονομία που αναπτυσσόταν, μια δημοκρατία που είχε σταθεροποιηθεί, μια χώρα που διεκδικούσε πλέον θέση ανάμεσα στις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις.
Πρίν από τη σέντρα το καλοκαίρι του 2013 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι κατέβηκαν στους δρόμους. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν από την αύξηση της τιμής των εισιτηρίων στα μέσα μεταφοράς, όμως πολύ γρήγορα μετατράπηκαν σε μια συνολική αμφισβήτηση της πολιτικής εξουσίας. Το Μουντιάλ βρέθηκε ξαφνικά στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Πώς ήταν δυνατόν να κατασκευάζονται υπερσύγχρονα στάδια, ενώ νοσοκομεία, σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες αντιμετώπιζαν χρόνια προβλήματα; «Δεν θέλουμε γήπεδα παγκόσμιας κλάσης. Θέλουμε υπηρεσίες παγκόσμιας κλάσης», έγραφαν τα πανό. Το ποδόσφαιρο γινόταν για ακόμη μία φορά μέρος μιας πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η εθνική ομάδα φορτώθηκε ένα βάρος που ξεπερνούσε το ίδιο το άθλημα. Δεν έπρεπε απλώς να κερδίσει. Έπρεπε να θυμίσει στους Βραζιλιάνους γιατί εξακολουθούσαν να πιστεύουν στη χώρα τους. Το πρόβλημα ήταν ότι αυτή η Βραζιλία δεν θύμιζε τις μεγάλες ομάδες του παρελθόντος. Δεν είχε την ανεμελιά του 1970, ούτε την εκρηκτικότητα του 2002. Ήταν μια ομάδα πειθαρχημένη, εργατική, γεμάτη ένταση, αλλά συχνά έμοιαζε να περιμένει τα πάντα από έναν άνθρωπο. Ο Νεϊμάρ ήταν μόλις είκοσι δύο ετών όταν βρέθηκε να κουβαλά τις προσδοκίες μιας ολόκληρης χώρας. Δεν ήταν μόνο ο καλύτερος ποδοσφαιριστής της ομάδας. Ήταν το πρόσωπο μιας νέας Βραζιλίας που αναζητούσε επειγόντως έναν ήρωα.
Στα προημιτελικά απέναντι στην Κολομβία η πρόκριση ήρθε αλλά το τίμημα ήταν βαρύ. Ο Νεϊμάρ αποχώρησε πάνω σε φορείο ύστερα από το χτύπημα του Χουάν Καμίλο Σούνιγα. Το κάταγμα σε σπόνδυλο τον έθεσε εκτός συνέχειας. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο αρχηγός Τιάγκο Σίλβα συμπλήρωσε κάρτες και έχασε τον ημιτελικό. Η Βραζιλία θα αντιμετώπιζε τη Γερμανία χωρίς τον αρχηγό της άμυνας και χωρίς τον παίκτη γύρω από τον οποίο περιστρεφόταν ολόκληρη η επίθεσή της. Κανείς όμως δεν μπορούσε να προβλέψει αυτό που θα ακολουθούσε.
Η Γερμανία δεν νίκησε απλώς. Παρέδωσε ένα από τα πιο ολοκληρωμένα ποδοσφαιρικά μαθήματα που έχουν παρουσιαστεί ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Από το 23ο μέχρι το 29ο λεπτό σημείωσε τέσσερα γκολ. Κάθε επίθεση κατέληγε στα δίχτυα. Κάθε λάθος της Βραζιλίας τιμωρούνταν αμέσως. Η διαφορά δεν βρισκόταν μόνο στην ποιότητα των ποδοσφαιριστών. Βρισκόταν στον τρόπο με τον οποίο οι δύο ομάδες είχαν μάθει να σκέφτονται το ποδόσφαιρο. Η Βραζιλία εξακολουθούσε να πιστεύει στη δύναμη του ταλέντου και η Γερμανία στη δύναμη του σχεδίου. Η ειρωνεία είναι ότι μέσα στο εκκωφαντικό 7-1 σχεδόν χάθηκε η ιστορία της ομάδας που βρισκόταν στην άλλη πλευρά του γηπέδου.
Η Γερμανία δεν εμφανίστηκε ξαφνικά ως η καλύτερη ομάδα του κόσμου. Η κατάκτηση του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν γεννήθηκε εκείνο το βράδυ στο Μπέλο Οριζόντε. Είχε αρχίσει να χτίζεται δεκατέσσερα χρόνια νωρίτερα. Το καλοκαίρι του 2000 μετά από ένα αποτυχημένο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, η γερμανική ομοσπονδία παραδέχθηκε ότι το ποδόσφαιρό της είχε μείνει πίσω. Αντί να αναζητήσει έναν νέο «Μεσσία», αποφάσισε να αλλάξει ολόκληρο το οικοδόμημα. Υποχρέωσε τους συλλόγους να δημιουργήσουν σύγχρονες ακαδημίες, επένδυσε στην εκπαίδευση προπονητών και έδωσε έμφαση σε ποδοσφαιριστές με καλύτερη τεχνική κατάρτιση και δημιουργική σκέψη. Ο Νόιερ, ο Λαμ, ο Χούμελς, ο Κρόος, ο Σβαϊνστάιγκερ, ο Μίλερ και οι υπόλοιποι δεν ήταν μια τυχερή γενιά. Ήταν το αποτέλεσμα μιας συνειδητής επιλογής που χρειάστηκε περισσότερο από μία δεκαετία για να αποδώσει.
Το 7-1 ήταν ταυτόχρονα η κατάρρευση ενός μύθου και η επιβεβαίωση ενός σχεδίου. Λίγες ημέρες αργότερα στο Μαρακανά η Γερμανία συνάντησε την Αργεντινή στον τελικό. Ύστερα από τον καταιγισμό του ημιτελικού, ο τελευταίος αγώνας της διοργάνωσης έμοιαζε σχεδόν παράταιρος. Ήταν ένας τελικός υπομονής, ισορροπίας και μικρών λεπτομερειών. Η Αργεντινή του Αλεχάντρο Σαμπέγια αμύνθηκε με πειθαρχία και περίμενε τις στιγμές της. Και τις βρήκε. Ο Γκονσάλο Ιγκουαΐν αστόχησε μόνος απέναντι στον Νόιερ έπειτα από ένα απρόσμενο λάθος του Τόνι Κρόος. Λίγο αργότερα σκόραρε αλλά ήταν οριακά οφσάιντ. Στην αρχή του δεύτερου ημιχρόνου, ο Λιονέλ Μέσι βρέθηκε στη θέση από την οποία είχε γράψει αμέτρητες φορές ιστορία με την Μπαρτσελόνα. Το πλασέ του πέρασε λίγα εκατοστά δίπλα από το δοκάρι. Εκείνη το πλασέ δεν άλλαξε μόνο έναν τελικό. Άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο θα συζητούσε ολόκληρος ο ποδοσφαιρικός κόσμος για τον Μέσι τα επόμενα οκτώ χρόνια.
Διάβασε και αυτό από το World Cup Culture:
Μέχρι τότε κάθε συζήτηση για τη θέση του ανάμεσα στους μεγαλύτερους ποδοσφαιριστές όλων των εποχών κατέληγε πάντα στο ίδιο σημείο. Δεν είχε κατακτήσει Παγκόσμιο Κύπελλο. Δεν είχε ζήσει τη στιγμή που είχε ζήσει ο Μαραντόνα το 1986. Το 2014 έμοιαζε η μεγάλη του ευκαιρία. Δεν ήταν ακόμη η στιγμή του. Θα χρειαζόταν να περιμένει μέχρι το Κατάρ για να κλείσει οριστικά αυτόν τον κύκλο. Στο 113ο λεπτό, ο Αντρέ Σίρλε επιτάχυνε από την αριστερή πλευρά και έβγαλε μια υποδειγματική σέντρα. Ο Μάριο Γκέτσε κατέβασε την μπάλα με το στήθος και την έστειλε στα δίχτυα πριν αυτή ακουμπήσει στο χορτάρι. Ήταν ένα γκολ που θα έπρεπε να έχει γίνει το απόλυτο σύμβολο εκείνου του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Όταν ο Γκέτσε σκόραρε ένα μεγάλο μέρος του Μαρακανά σηκώθηκε όρθιο και χειροκρότησε. Δεν ήταν Γερμανοί αλλά Βραζιλιάνοι.
Λίγες ημέρες μετά τη μεγαλύτερη ταπείνωση της ποδοσφαιρικής τους ιστορίας, προτιμούσαν να δουν τη Γερμανία να σηκώνει το τρόπαιο παρά την Αργεντινή να πανηγυρίζει μέσα στο Ρίο. Οι μεγαλύτερες ποδοσφαιρικές αντιπαλότητες έχουν τη δύναμη να επιβιώνουν ακόμη και των πιο επώδυνων ηττών. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014 έκλεισε με έναν παράδοξο τρόπο.
Η Γερμανία ήταν η καλύτερη ομάδα της διοργάνωσης και δίκαια παγκόσμια πρωταθλήτρια. Ο Μέσι πέρασε δίπλα από το τρόπαιο χωρίς να το αγγίξει. Και η Βραζιλία, παρότι δεν έπαιζε πια, παρέμεινε ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ιστορίας. Το Μουντιάλ του 2014 δεν έμεινε στη συλλογική μνήμη χάρη στον πρωταθλητή του. Έμεινε επειδή ανάγκασε μια ολόκληρη χώρα να αναμετρηθεί με την ίδια της την εικόνα. Το 1950 το Maracanazo πλήγωσε την αυτοπεποίθηση της Βραζιλίας. Το 2014 το Mineiraço την υποχρέωσε να κοιτάξει κατάματα μια αλήθεια που μέχρι τότε απέφευγε. Το ένδοξο παρελθόν δεν αρκεί για να εγγυηθεί το μέλλον. Από εκείνο το καλοκαίρι και μετά η Βραζιλία δεν σταμάτησε να αγαπά το ποδόσφαιρο. Σταμάτησε όμως να πιστεύει ότι το ποδόσφαιρο από μόνο του θα μπορούσε πάντα να την σώζει.
