Skip to main content
The Talks

Ελένη Δελή: «Ακόμη και η ευτυχία γίνεται υποχρέωση»

Η Ελένη Δελή μιλά για τις «Σερβιρισμένες», τις γυναικείες ενοχές, τα στερεότυπα και το πώς ακόμη και η ευτυχία μπορεί να γίνει υποχρέωση.

Eleni-Delli

Η ηθοποιός και συνδημιουργός της παράστασης «Σερβιρισμένες» μιλά στο Black Book για τις γυναίκες που πρέπει να τα προλαβαίνουν όλα, τις ενοχές που κληρονομούνται από γενιά σε γενιά και το θάρρος να ανακαλύπτεις ακόμη και αργά, ποιος πραγματικά θέλεις να είσαι.

Η γιαγιά της Ελένης Δελή υπήρξε αντάρτισσα στα βουνά με τον βαθμό του λοχαγού. Μια γυναίκα που κρατούσε όπλο και έδινε εντολές σε άντρες. Όταν όμως η εγγονή της τη γνώρισε, εκείνη είχε έναν εντελώς διαφορετικό ρόλο. Ήταν η νοικοκυρά που μαγείρευε, σιδέρωνε και φρόντιζε τον άντρα της. Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να έχει ζήσει δύο τόσο διαφορετικές ζωές; Και πόσο ελεύθερος είναι τελικά να επιλέξει ποια από αυτές θα ζήσει;

Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στην καρδιά των «Σερβιρισμένων», της παράστασης που έγραψαν η Ελένη Δελή και η Αναστασία Κωνσταντίνου και παρουσιάζεται από τις 21 Νοεμβρίου στο Θέατρο Φούρνος, σε σκηνοθεσία Χριστίνας Βασιλοπούλου. Τρεις γυναίκες διασχίζουν διαφορετικές εποχές αναζητώντας όσα άλλαξαν και όσα παραμένουν πεισματικά ίδια.

Η ίδια η Δελή γνωρίζει κάτι από τις ζωές που αναβάλλονται. Σπούδασε Φαρμακευτική, ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της και ακολούθησε μια επαγγελματική διαδρομή πριν αποφασίσει να ασχοληθεί με το θέατρο που αγαπούσε από παιδί. Στη συζήτησή μας, η παράσταση γίνεται η αφορμή για να μιλήσουμε για την επιτυχία, τις ενοχές, τα κοινωνικά στερεότυπα και εκείνη τη λεπτή γραμμή που χωρίζει όσα πραγματικά επιθυμούμε από όσα μάθαμε ότι οφείλουμε να επιθυμούμε.

Πώς βρέθηκε μια πτυχιούχος της Φαρμακευτικής στο θέατρο;

Η σχέση μου με το θέατρο ξεκίνησε από το δημοτικό μέσα από τις σχολικές παραστάσεις και τις εκδηλώσεις. Κάπως έτσι μπήκε το μικρόβιο. Οι σπουδές μου όμως ακολούθησαν έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Πέρασα στη Φαρμακευτική, ολοκλήρωσα τη σχολή και συνέχισα με μεταπτυχιακό. Το θέατρο ήρθε πολύ αργότερα παράλληλα με την εργασία μου. Πάντα το ήθελα, αλλά για πολλά χρόνια δεν έπαιρνα την απόφαση. Δεν ήταν εύκολο να κάνω και τα δύο ταυτόχρονα. Κάτι θα έπρεπε να μείνει πίσω και τότε προτεραιότητα είχαν οι σπουδές μου.

Η επιστήμη προσπαθεί να κατανοήσει τον άνθρωπο, ενώ το θέατρο προσπαθεί να τον ερμηνεύσει. Ποιο από τα δύο σε έχει φέρει πιο κοντά στην αλήθεια του;

Νομίζω πως είμαι πιο κοντά σε αυτό που κάνει το θέατρο. Η ερμηνεία είναι διαφορετική για τον καθένα μας. Εγώ μπορεί να ανακαλύψω κάτι σε έναν ρόλο και κάποιος άλλος, διαβάζοντας ακριβώς το ίδιο κείμενο, να ανακαλύψει κάτι διαφορετικό. Είναι μια πολύ πιο υποκειμενική διαδικασία. Από την άλλη η επιστήμη με έχει βοηθήσει σημαντικά. Μέσα από τις σπουδές μου έμαθα να εντοπίζω το ουσιώδες και να αφήνω στην άκρη τα περιττά. Αυτό με βοηθά και στο θέατρο, να επικεντρώνομαι σε όσα πραγματικά θέλει να πει ένα έργο.

Αν μπορούσες να επιστρέψεις στα δεκαοκτώ σου χρόνια, θα ακολουθούσες τον ίδιο δρόμο;

Όχι απαραίτητα. Θα ήθελα να είχα τολμήσει νωρίτερα. Να πω ότι πέρασα στη Φαρμακευτική, αλλά θέλω να δοκιμάσω και στη δραματική σχολή. Να δώσω εξετάσεις να δω ποιες επιλογές υπάρχουν και να αφήσω τη ζωή να με οδηγήσει. Δεν το έκανα τότε.

Τι σε κράτησε πίσω;

Οι γονείς μου ήθελαν να είναι σίγουροι ότι θα αποκατασταθώ επαγγελματικά. Να μην εγκαταλείψω τις σπουδές μου για κάτι που θεωρούσαν λιγότερο ασφαλές. Ήταν και τα στερεότυπα με τα οποία μεγαλώνουμε, η αντίληψη ότι υπάρχει ένας σωστός δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε.

Η ιδέα για τις «Σερβιρισμένες» πώς γεννήθηκε;

Η Αναστασία Κωνσταντίνου είχε λείψει ένα διάστημα στην Αλεξανδρούπολη και όταν αποφάσισε να επιστρέψει στην Αθήνα, ήθελε να κάνουμε μια παράσταση μαζί. Είχαμε συνεργαστεί και στο παρελθόν. Συναντηθήκαμε στο σπίτι μου και αρχίσαμε να συζητάμε τι θα θέλαμε να πούμε. Από την αρχή αποφασίσαμε να γράψουμε κάτι δικό μας, κάτι που να αφορά εμάς αλλά και άλλους ανθρώπους. Θυμάμαι ότι καθόμασταν στο τραπέζι, ετοιμάζαμε να φάμε, και κάπως έτσι προέκυψε η ιδέα για τις «Σερβιρισμένες».

Πόσο εύκολο είναι να γράφουν δύο άνθρωποι το ίδιο έργο;

Στη δική μας περίπτωση δεν αντιμετωπίσαμε ιδιαίτερες δυσκολίες. Συναντιόμασταν σε μια καφετέρια, συζητούσαμε τις ιδέες μας, τι θέλαμε να δείξουμε και πώς να προσεγγίσουμε κάθε σκηνή. Έπειτα η καθεμία αναλάμβανε να δουλέψει ένα κομμάτι. Αν κάποια δυσκολευόταν το έδινε στην άλλη. Βέβαια έχουμε διαφορετικούς τρόπους λειτουργίας. Η Αναστασία είναι πολύ οργανωτική ενώ εγώ λειτουργώ περισσότερο μέσα στο χάος. Εκείνη ήθελε να βάζει τα πράγματα σε κουτάκια και εγώ δυσκολευόμουν με αυτό. Τελικά όμως βρήκαμε έναν κοινό τρόπο να δουλεύουμε.

Η παράσταση διασχίζει διαφορετικές ιστορικές περιόδους για να μιλήσει για τη θέση της γυναίκας. Υπάρχει κάτι προσωπικό μέσα σε αυτές τις ιστορίες;

Υπάρχει και μάλιστα πολύ έντονα. Η σκηνή που αναφέρεται στον Εμφύλιο συνδέεται με τη δική μου γιαγιά. Ήταν αντάρτισσα στα βουνά και είχε τον βαθμό του λοχαγού. Ο παππούς μου ήταν επίσης στρατιώτης αλλά χαμηλότερου βαθμού. Γνωρίστηκαν στα βουνά και αργότερα παντρεύτηκαν. Αυτό που με εντυπωσίαζε πάντα ήταν ότι εγώ γνώρισα τη γιαγιά μου ως μια γυναίκα που δεν έβγαινε σχεδόν ποτέ από το σπίτι. Μαγείρευε, σιδέρωνε, φρόντιζε τον παππού μου. Και σκεφτόμουν πώς γίνεται αυτή η τόσο δυναμική γυναίκα, που κάποτε κρατούσε όπλο και έδινε εντολές στον πόλεμο, να έχει βρεθεί σε έναν εντελώς διαφορετικό ρόλο. Αυτή η αντίθεση με απασχολούσε πολύ.

Μήπως αυτή η ιστορία δείχνει ότι μια γυναίκα μπορεί να κατακτήσει την ελευθερία της σε μια εξαιρετική στιγμή της ζωής της, αλλά να τη χάσει ξανά μέσα στην καθημερινότητα;

Αυτό που με απασχολεί είναι ακριβώς το πόσο διαφορετικοί μπορεί να είναι οι ρόλοι που αναλαμβάνει μια γυναίκα. Και δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Στις σκηνές που αναφέρονται στο σήμερα έχουμε βάλει πράγματα που έχουμε βιώσει κι εμείς. Για παράδειγμα στον εργασιακό χώρο, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορές στην αντιμετώπιση ανδρών και γυναικών. Μπορεί να έχουν γίνει βήματα προς την ισότητα αλλά δεν πιστεύω ότι έχουμε φτάσει πραγματικά εκεί. Θεωρώ ότι ακόμη και όταν δύο άνθρωποι έχουν τα ίδια προσόντα, το φύλο μπορεί να επηρεάσει την απόφαση ενός εργοδότη. Υπάρχει η αντίληψη ότι ένας άντρας μπορεί να επιβληθεί πιο εύκολα ή να είναι περισσότερο διαθέσιμος για την εργασία του. Για μια γυναίκα υπάρχει πάντα και η σκέψη ότι ενδεχομένως θα δημιουργήσει οικογένεια, θα αποκτήσει παιδιά και θα χρειαστεί να αφιερώσει χρόνο σε αυτά. Μπορεί να είναι εξαιρετική στη δουλειά της, αλλά εξακολουθεί να πρέπει να αποδεικνύει ότι μπορεί να ανταποκριθεί σε όλα.

Μήπως έχουμε περάσει από το παλιό στερεότυπο «πρέπει να παντρευτείς» σε ένα καινούργιο, το «πρέπει να τα προλάβεις όλα»;

Ναι, ισχύει. Παλαιότερα μια γυναίκα μπορούσε να αποκτήσει παιδί στα είκοσι πέντε της χρόνια. Τώρα πολλές γυναίκες το κάνουν στα τριάντα πέντε ή στα σαράντα, γιατί προηγουμένως προσπαθούν να ολοκληρώσουν όσα θεωρούν απαραίτητα για την επαγγελματική τους πορεία. Να πάρουν το πτυχίο, να κάνουν μεταπτυχιακό, να αποκτήσουν εμπειρία, να εξελιχθούν στη δουλειά τους. Και πολλές φορές ούτε αυτά αρκούν. Πρέπει διαρκώς να κάνουν κάτι περισσότερο. Έτσι η οικογένεια και το παιδί μεταφέρονται όλο και πιο αργά στη ζωή τους. Μια γυναίκα μεγαλώνει με την αντίληψη ότι πρέπει να είναι καλή κόρη, καλή μαθήτρια, να περάσει σε μια καλή σχολή, να ολοκληρώσει τις σπουδές της, να πετύχει επαγγελματικά. Μετά πρέπει να είναι καλή σύζυγος και καλή μητέρα. Και όλα αυτά να τα κάνει σωστά. Για να θεωρηθεί επιτυχημένη, μοιάζει να πρέπει να τα έχει καταφέρει παντού. Ακόμη και όταν πρόκειται για την ανατροφή ενός παιδιού, η ευθύνη καταλήγει συνήθως στη μητέρα. Αν κάτι δεν πάει καλά, δύσκολα θα ακούσεις κάποιον να ρωτά τον πατέρα γιατί μεγάλωσε έτσι το παιδί του. Τη μητέρα θα ρωτήσουν.

Μήπως τελικά έχουμε δημιουργήσει μια κοινωνία στην οποία και η ευτυχία έχει μετατραπέι σε υποχρέωση;

Σίγουρα. Καταρχάς, είναι δύσκολο να διαχωρίσεις αυτά που πραγματικά θέλεις από αυτά που έχεις μάθει ότι πρέπει να θέλεις. Μια γυναίκα μπορεί να έχει μεγαλώσει πιστεύοντας ότι για να είναι ευτυχισμένη πρέπει να παντρευτεί και να αποκτήσει παιδιά. Αν αυτό το έχει ακούσει σε όλη της τη ζωή, πόσο εύκολο είναι να φτάσει στα σαράντα ή στα πενήντα της και να αναρωτηθεί αν το επιθυμούσε πραγματικά; Μπορεί να μην είχε σκεφτεί ποτέ ότι υπάρχει και μια άλλη επιλογή. Έτσι, κάποιες φορές το «θέλω» γίνεται «πρέπει» και η ίδια η έννοια της ευτυχίας γίνεται υποχρέωση.

Τι είναι πιο δύσκολο να ανακαλύψεις ποιος είσαι ή να βρεις το θάρρος να γίνεις αυτό που ανακάλυψες;

Νομίζω ότι το να ανακαλύψεις στα μισά της ζωής σου πως θέλεις να κάνεις κάτι διαφορετικό, πως θέλεις να είσαι κάτι άλλο ή πως τελικά δεν επιθυμείς όσα πίστευες ότι επιθυμούσες, μπορεί να είναι σοκαριστικό. Αλλά είναι καλύτερο από το να μην το ανακαλύψεις ποτέ. Μακάρι να μπορούσαμε όλοι να μπούμε σε αυτή τη διαδικασία, να ψάξουμε βαθύτερα μέσα μας και να καταλάβουμε τι πραγματικά ζητάμε. Εγώ για παράδειγμα, ήξερα πάντα ότι ήθελα να κάνω θέατρο, αλλά άργησα πολύ να πάρω την απόφαση. Θα ήθελα να είχα δοκιμάσει νωρίτερα το θέατρο. Να είχα δώσει στον εαυτό μου αυτή τη δυνατότητα, χωρίς να γνωρίζω εκ των προτέρων πού θα με οδηγούσε. Αλλά μεγαλώνουμε με συγκεκριμένες αντιλήψεις για το τι είναι ασφαλές, τι είναι σωστό και τι περιμένουν οι άλλοι από εμάς. Και αυτές οι αντιλήψεις επηρεάζουν τις αποφάσεις μας περισσότερο από όσο συνειδητοποιούμε.

Γιατί πιστεύεις ότι μια γυναίκα αισθάνεται ακόμη την ανάγκη να απολογείται για τις προσωπικές της αποφάσεις;

Γιατί έτσι έχουμε μεγαλώσει. Οτιδήποτε αποκλίνει από το παραδοσιακό πρότυπο αντιμετωπίζεται σαν κάτι παράξενο. Και το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές δημιουργούμε κι εμείς οι ίδιες ενοχές στον εαυτό μας. Έχω πολλές φίλες που εργάζονται και έχουν παιδιά. Πηγαίνουν στη δουλειά τους, αλλά ταυτόχρονα αισθάνονται τύψεις επειδή αφήνουν το παιδί στο σπίτι. Ξέρουν ότι μπορεί να τις χρειάζεται εκείνη τη στιγμή, αλλά δεν μπορούν να είναι εκεί. Η κοινωνία δεν μας επιτρέπει εύκολα να απαλλαγούμε από αυτές τις ενοχές, αλλά ούτε κι εμείς οι ίδιες το καταφέρνουμε πάντα.

Τελικά τι μας κρατά περισσότερο πίσω; Η κοινωνία μέσα στην οποία ζούμε ή ο ίδιος μας ο εαυτός;

Και τα δύο. Αλλά νομίζω ότι η κοινωνία θα βρίσκεται πάντα ένα βήμα πάνω από εμάς. Μπορούμε να κάνουμε πολλή προσωπική δουλειά, να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε, να απαλλαγούμε από τις ενοχές μας. Και σίγουρα τα πράγματα μπορούν να γίνουν καλύτερα. Όμως αν δεν αλλάξει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται η κοινωνία, δεν πιστεύω ότι μπορούμε να πετύχουμε μια πραγματικά ουσιαστική αλλαγή.

Τι είναι αυτό που σε θυμώνει περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται σήμερα μια γυναίκα;

Το ότι πρέπει να είναι τέλεια σε όλα. Να είναι επιτυχημένη στη δουλειά της, να έχει σύζυγο και παιδιά, να τα έχει μεγαλώσει σωστά, να είναι όμορφη, περιποιημένη. Να ανταποκρίνεται διαρκώς στις προσδοκίες των άλλων. Ένας άντρας μπορεί να βγει από το σπίτι φορώντας μια φόρμα και κανείς να μη δώσει ιδιαίτερη σημασία. Μια γυναίκα μπορεί να κριθεί ακόμη και γι’ αυτό. Δεν θέλω να το παρουσιάσω σαν μια αντιπαράθεση με τους άντρες. Αλλά με ενοχλεί αυτή η διαρκής απαίτηση να αποδεικνύουμε ότι είμαστε επαρκείς σε κάθε τομέα της ζωής μας.

Ο τίτλος του έργου «Σερβιρισμένες», παραπέμπει σε κάτι που προσφέρεται έτοιμο προς κατανάλωση…

Ο τίτλος έχει να κάνει με τον τρόπο που η κοινωνία αντιμετωπίζει μια γυναίκα. Είναι σκληρές οι λέξεις που θα χρησιμοποιήσω, αλλά υπάρχουν τόσες απόψεις, απαιτήσεις και κρίσεις γύρω της, που μπορούν να την ξεσκίσουν. Να την κομματιάσουν. Από εκεί προέκυψε και η εικόνα του φαγητού, του ανθρώπου που σερβίρεται σε ένα πιάτο για να καταναλωθεί. Είναι μια τρομακτική εικόνα όταν τη σκεφτείς βαθύτερα. Δεν ξέρω αν αυτό γίνεται απολύτως φανερό στην παράσταση, αλλά βρίσκεται πίσω από την επιλογή του τίτλου.

Μιλάτε για ζητήματα που προκαλούν θυμό και προβληματισμό. Πώς αποφασίσατε να τα προσεγγίσετε και μέσα από το χιούμορ;

Γιατί δεν θέλαμε να κάνουμε ένα έργο που θα είναι αποκλειστικά δραματικό. Προσπαθήσαμε να υπάρχει χιούμορ και αυτοσαρκασμός, ώστε να αποφύγουμε τον διδακτισμό. Έχουμε κάνει αρκετές αλλαγές στο κείμενο από την πρώτη παρουσίαση στον «Άδειο Χώρο». Μου αρέσει η ιδέα ότι ένας θεατής μπορεί να γελάσει με μια σκηνή και λίγο αργότερα να συνειδητοποιήσει πως αυτό με το οποίο γέλασε είναι στην πραγματικότητα κάτι πολύ προβληματικό. Νομίζω ότι αυτό μπορεί να τον ενεργοποιήσει περισσότερο από μια σκηνή που απλώς θα τον συγκινήσει.

Το χιούμορ μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό από την καταγγελία;

Όχι απαραίτητα σε κάθε περίπτωση. Αλλά στο θέατρο θεωρώ ότι πολλές φορές είναι πιο ουσιαστικό να αφήνεις τον θεατή να ανακαλύψει μόνος του αυτό που θέλεις να πεις. Έχω δει παραστάσεις που με έκαναν να σκέφτομαι, αλλά προς το τέλος τους άρχιζαν να εξηγούν τα πάντα, να σου λένε τι πρέπει να πιστεύεις και πώς πρέπει να αντιδράσεις. Εκεί ένιωσα ότι έχασαν τη δύναμή τους. Προτιμώ ένα έργο που σου αφήνει ερωτήματα, που σου επιτρέπει να βρεις τις δικές σου ερμηνείες. Αυτό προσπαθήσαμε να κάνουμε κι εμείς.

Πόσο δύσκολο είναι για μια μικρή θεατρική ομάδα να δημιουργήσει και να παρουσιάσει ένα έργο μέσα σε ένα τόσο ανταγωνιστικό περιβάλλον;

Είναι δύσκολο, κυρίως οικονομικά. Αναλαμβάνουμε πάρα πολλά πράγματα μόνες μας. Όταν έκανα ερασιτεχνικό θέατρο, έμπαινα σε ένα έτοιμο σκηνικό, ήξερα τι θα φορέσω, πού θα σταθώ, τι θα κάνω. Τώρα ανακαλύπτω πόση δουλειά υπάρχει πίσω από όλα αυτά. Πρέπει να ασχοληθούμε με τα σκηνικά, τα κοστούμια, τη μουσική, τα υλικά, τις διορθώσεις του κειμένου. Ο χρόνος των προβών μοιράζεται ανάμεσα στο να δουλέψουμε πραγματικά την παράσταση και στο να λύσουμε όλα αυτά τα πρακτικά ζητήματα. Και υπάρχει και το θέμα της προβολής. Μπορεί να έχεις φτιάξει κάτι αξιόλογο αλλά αν δεν είσαι γνωστός, είναι πολύ δύσκολο να καταφέρεις να έρθει ο κόσμος να σε δει.

Υπάρχει κάποιος ρόλος στην παράσταση στον οποίο αναγνώρισες περισσότερο τον εαυτό σου;

Νομίζω ότι σε όλους τους ρόλους υπάρχουν μικρά κομμάτια από εμάς. Δεν μπορώ να πω ότι υπάρχει ένας συγκεκριμένος χαρακτήρας που είμαι εγώ. Αλλά υπάρχουν στιγμές, συμπεριφορές και καταστάσεις στις οποίες αναγνωρίζω πράγματα που έχω ζήσει ή αισθανθεί. Μπορεί να μην είναι κάτι που συμβαίνει συνεχώς στη ζωή σου, αλλά το έχεις συναντήσει κάποια στιγμή. Και αυτό είναι αρκετό για να σε συνδέσει με έναν χαρακτήρα.

Τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από τις «Σερβιρισμένες» Μια απάντηση ή περισσότερα ερωτήματα;

Δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα που θέλουμε να επιβάλουμε. Θέλουμε να προβληματίσουμε. Προσωπικά θα θεωρούσα επιτυχία να έρθει ένας άντρας να δει την παράσταση και να πει ότι αυτά που παρουσιάζουμε πράγματι συμβαίνουν, αλλά δεν τα είχε σκεφτεί ποτέ με αυτόν τον τρόπο. Γιατί όσα συζητάμε δεν αφορούν αποκλειστικά τις γυναίκες. Ένας άντρας έχει τη σύντροφό του, την αδελφή του, τη μητέρα του, την κόρη του. Είναι ζητήματα που αφορούν όλους μας.

Αν μπορούσες να μιλήσεις σε έναν θεατή λίγο πριν αρχίσει η παράσταση, τι θα του έλεγες;

Να είναι ανοιχτός. Να παρακολουθήσει την παράσταση χωρίς να περιμένει να του δοθούν έτοιμες απαντήσεις. Υπάρχουν πολλά ποιητικά στοιχεία μέσα στο έργο και θα ήθελα να αφεθεί σε αυτά, να αισθανθεί όσα προσπαθούμε να εκφράσουμε. Δεν χρειάζεται να συμφωνήσει με όλα. Αρκεί να του δημιουργηθούν σκέψεις και ερωτήματα.


Οι «Σερβιρισμένες», σε κείμενο της Αναστασίας Κωνσταντίνου και της Ελένης Δελή και σκηνοθεσία Χριστίνας Βασιλοπούλου, παρουσιάζονται από τις 21 Νοεμβρίου 2026 στο Θέατρο Φούρνος, για 10 παραστάσεις. Ερμηνεύουν η Ελένη Δελή, η Αναστασία Κωνσταντίνου και η Κατερίνα-Μαρία Σαλταούρα. Παραστάσεις κάθε Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 20:00. Διάρκεια 70 λεπτά.

Σου αρέσει να διαβάζεις BlackBook;