Οι Florence + The Machine βρίσκουν λέξεις για όσα δεν μπορούμε να πούμε

Στα μεγάλα φεστιβάλ υπάρχει πάντα ένας καλλιτέχνης που συγκεντρώνει τα περισσότερα βλέμματα. Είναι το όνομα που βρίσκεται ψηλότερα στην αφίσα, εκείνο που θα φέρει τον περισσότερο κόσμο και θα γεμίσει τα κοινωνικά δίκτυα με φωτογραφίες και βίντεο. Στην περίπτωση των Florence + The Machine όμως συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Η αναμονή δεν γεννιέται από την προσδοκία μιας ακόμη εντυπωσιακής συναυλίας. Γεννιέται από την αίσθηση ότι όταν η Florence Welch ανεβαίνει στη σκηνή οι κανόνες της καθημερινότητας παύουν να ισχύουν για δύο ώρες. Δεν είναι εύκολο να εξηγήσεις γιατί συμβαίνει αυτό. Αν προσπαθήσεις να περιγράψεις μια συναυλία της μόνο με όρους μουσικής θα αδικήσεις την εμπειρία. Αν σταθείς αποκλειστικά στη φωνή της θα χάσεις τη μισή εικόνα. Αν πεις ότι πρόκειται για μία σπουδαία performer θα έχεις δίκιο αλλά δεν θα έχεις πει σχεδόν τίποτα. Η Florence Welch εξακολουθεί να ανεβαίνει στη σκηνή σαν άνθρωπος που πιστεύει ότι η μουσική μπορεί ακόμη να αλλάξει τον τρόπο που αισθάνεσαι. Ακούγεται αυτονόητο αλλά δεν είναι. Σε μια εποχή όπου οι περισσότερες συναυλίες σχεδιάζονται ώστε να παράγουν την ιδανική εικόνα για μια οθόνη κινητού, εκείνη εξακολουθεί να ενδιαφέρεται περισσότερο για αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στους ανθρώπους που βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Όποιος την έχει δει ζωντανά γνωρίζει την εικόνα. Πριν ακόμη ολοκληρωθεί το πρώτο τραγούδι έχει ήδη εγκαταλείψει το σημείο όπου «πρέπει» να βρίσκεται ο τραγουδιστής. Τρέχει από τη μία άκρη της σκηνής στην άλλη, σκύβει προς το κοινό, ζητά από τον κόσμο να τραγουδήσει μαζί της, κατεβαίνει ανάμεσα στους θεατές όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες. Δεν μοιάζει με κάποιον που εκτελεί μια προσεκτικά σχεδιασμένη παράσταση. Μοιάζει με άνθρωπο που παρασύρεται από αυτό που συμβαίνει εκείνη τη στιγμή. Δεν το κάνει για τις ανάγκες του θεάματος. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζε πάντα τη μουσική. Από την πρώτη ημέρα οι Florence + The Machine δεν ενδιαφέρθηκαν να γίνουν ένα ακόμη επιτυχημένο συγκρότημα της βρετανικής σκηνής. Δημιούργησαν έναν κόσμο όπου το ένστικτο είχε μεγαλύτερη σημασία από την αυτοσυγκράτηση και η ένταση δεν χρειαζόταν ποτέ να απολογηθεί για την ύπαρξή της.

Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν όλα τα μεγάλα τραγούδια τους χτίζονται με τον ίδιο τρόπο. Δεν βιάζονται να φτάσουν στην κορύφωση. Ξεκινούν σαν μια εσωτερική σκέψη, προσθέτουν σταδιακά ρυθμό, όγκο και αναπνοή, μέχρι να μετατραπούν σε κάτι που μοιάζει αδύνατο να συγκρατηθεί. Το Dog Days Are Over δεν εκρήγνυται από το πρώτο δευτερόλεπτο. Το Shake It Out δεν σηκώνει αμέσως τη φωνή του. Το Cosmic Love, το No Light, No Light, το King ή το Free ακολουθούν την ίδια διαδρομή. Σαν να προσπαθούν πρώτα να βρουν τις σωστές λέξεις και όταν αυτές δεν αρκούν αφήνουν τη μουσική να συνεχίσει εκεί όπου σταματά η γλώσσα. Αυτό εξηγεί γιατί οι Florence + The Machine δεν εγκλωβίστηκαν ποτέ στη δεκαετία που τους ανέδειξε. Πολλά συγκροτήματα της ίδιας περιόδου παραμένουν συνδεδεμένα με μια συγκεκριμένη στιγμή της pop κουλτούρας. Η Florence Welch όχι. Τα τραγούδια της δεν κουβαλούν μόνο τον ήχο μιας εποχής. Κουβαλούν εμπειρίες που δεν παλιώνουν. Την ανάγκη να φύγεις, να επιστρέψεις, να συγχωρέσεις, να αντέξεις, να συνεχίσεις όταν όλα δείχνουν ότι δεν υπάρχει λόγος.

Γι’ αυτό και κάθε νέος δίσκος της δεν αντιμετωπίστηκε ποτέ σαν μια απλή συνέχεια του προηγούμενου. Το Lungs είχε την ορμή της ανακάλυψης. Το Ceremonials άνοιξε τον ήχο προς κάτι σχεδόν συμφωνικό. Το How Big, How Blue, How Beautiful άφησε περισσότερο χώρο στην ανθρώπινη αδυναμία. Το High as Hope έδειξε μια δημιουργό που δεν φοβόταν πια τη σιωπή, ενώ το Dance Fever έβαλε στο κέντρο το σώμα, την εξάντληση και τη σχέση ανάμεσα στη δημιουργία και στην επιβίωση.

Το ενδιαφέρον είναι ότι σε κάθε στροφή αυτής της πορείας η Florence Welch απέφευγε τον πιο εύκολο δρόμο. Δεν υιοθέτησε ποτέ την απόσταση που συχνά χρησιμοποιεί η σύγχρονη pop για να προστατευθεί από το συναίσθημα. Δεν έκρυψε την έντασή της πίσω από τον σαρκασμό. Δεν προσπάθησε να γίνει πιο ψυχρή για να μοιάζει πιο σύγχρονη. Προτίμησε να εκτεθεί. Η έκθεση άλλωστε ήταν πάντα το πραγματικό θέμα της Florence Welch. Όχι η θλίψη, ούτε ο έρωτας, ούτε οι βιβλικές εικόνες που διατρέχουν τους στίχους της. Όλα αυτά είναι το λεξιλόγιό της. Ο πυρήνας βρίσκεται αλλού. Στην απόφαση να μη μεταμφιέζει ποτέ όσα αισθάνεται σε κάτι πιο εύκολο, πιο κομψό ή πιο αποδεκτό.

Διάβασε και αυτό από το Black Book:

Γιατί οι Cure ακούγονται σήμερα πιο επίκαιροι από ποτέ

Δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο δυνατές στιγμές της καριέρας της γεννήθηκαν όταν έπαψε να προσπαθεί να ελέγξει τα πάντα. Το Hunger μιλά για όλες εκείνες τις επιθυμίες που προσπαθούμε να καλύψουμε με λάθος τρόπους. Το King αρνείται να δεχτεί ότι μια γυναίκα οφείλει να επιλέξει ανάμεσα στη δημιουργία και στις προσδοκίες που έχουν οι άλλοι γι’ αυτήν. Το Free περιγράφει τη μόνιμη διαπραγμάτευση με το άγχος χωρίς να το μετατρέπει σε ταυτότητα. Σε κανένα από αυτά τα τραγούδια η Florence Welch δεν ζητά συμπόνια. Ζητά ειλικρίνεια. Η ίδια στάθηκε πολλές φορές δημόσια απέναντι στις δυσκολίες της. Μίλησε για την εξάρτηση από το αλκοόλ, για τις κρίσεις άγχους, για την πίεση που συνοδεύει την έκθεση, για την απώλεια μιας εγκυμοσύνης που τη σημάδεψε. Δεν τα μετέτρεψε όμως ποτέ σε αφήγημα αυτοηρωοποίησης. Αντίθετα τα άφησε να περάσουν μέσα στη μουσική της, εκεί όπου αποκτούσαν μια δεύτερη ζωή. Αυτός είναι ο λόγος που οι στίχοι της δεν ακούγονται σαν ημερολόγιο. Ακούγονται σαν ιστορίες στις οποίες ο καθένας μπορεί να βρει κάτι δικό του.

Αυτό είναι και το μεγαλύτερο επίτευγμα των Florence + The Machine. Δεν δημιούργησαν μια κοινότητα θαυμαστών. Δημιούργησαν έναν χώρο όπου άνθρωποι με εντελώς διαφορετικές ζωές αναγνωρίζουν το ίδιο συναίσθημα. Όταν χιλιάδες άνθρωποι τραγουδούν μαζί το Shake It Out ή το Dog Days Are Over, δεν μοιράζονται την ίδια εμπειρία. Μοιράζονται την ίδια ανάγκη. Να αφήσουν πίσω τους κάτι που τους βαραίνει.

Η σκηνή δεν είναι χώρος επίδειξης. Είναι χώρος συνάντησης. Η Florence Welch δεν στέκεται απέναντι από το κοινό σαν πρωταγωνίστρια που περιμένει τον θαυμασμό του. Κινείται σαν να προσπαθεί να καταργήσει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε εκείνη και στους ανθρώπους που βρίσκονται από κάτω. Δεν είναι τυχαίο ότι συχνά κατεβαίνει από τη σκηνή, διασχίζει τα κιγκλιδώματα, πιάνει χέρια, κοιτά ανθρώπους στα μάτια. Δεν πρόκειται για μια προσεκτικά μελετημένη κίνηση δημοσίων σχέσεων. Είναι η φυσική συνέχεια μιας καλλιτέχνιδας που ποτέ δεν αντιμετώπισε το κοινό ως θεατή αλλά ως συνοδοιπόρο.

Αυτό ακριβώς περιμένω να δω και στην πρώτη ημέρα του EJEKT Festival. Όχι μια συναυλία που θα μετρηθεί από τον αριθμό των επιτυχιών της ή από την τελειότητα της παραγωγής. Περιμένω εκείνη τη σπάνια στιγμή όπου μια σκηνή γεμάτη φώτα θα μοιάζει ξαφνικά ανθρώπινη. Εκείνη τη στιγμή που δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι θα τραγουδούν τον ίδιο στίχο και ο καθένας θα σκέφτεται μια διαφορετική ιστορία. Εκεί κρύβεται η πραγματική αξία της Florence Welch. Δεν προσφέρει διαφυγή από την πραγματικότητα. Προσφέρει έναν διαφορετικό τρόπο να την αντέξεις. Σε μια εποχή που μας ζητά διαρκώς να είμαστε αποτελεσματικοί, ψύχραιμοι και παραγωγικοί, εκείνη συνεχίζει να υπερασπίζεται κάτι που μοιάζει σχεδόν παλιομοδίτικο: το δικαίωμα να αισθάνεσαι χωρίς να φοβάσαι ότι θα θεωρηθείς υπερβολικός. Να χαρείς χωρίς κυνισμό. Να πενθήσεις χωρίς ντροπή. Να αγαπήσεις χωρίς να υπολογίζεις από πριν το κόστος.

Οι Florence + The Machine παραμένουν σημαντικοί επειδή δεν μας έμαθαν να ξεφεύγουμε από τα συναισθήματά μας. Μας έμαθαν να τα ζούμε. Στις 14 Ιουλίου στο EJEKT Festival, αυτή η υπενθύμιση αξίζει όσο λίγες συναυλίες του φετινού καλοκαιριού.